تأثیر تنش آبی بر عملکرد، اجزای عملکرد و تسهیم مواد فتوسنتزی رقم‌های جو (Hordeum vulgare L.) در مرحله زایشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی اهر، دانشگاه تبریز

doi
10.22059/ijfcs.2021.320033.654808
چکیده

به‌منظور بررسی اثر تنش آبی در مرحله گلدهی بر انتقال مجدد ماده خشک از بخش­های گوناگون ساقه جو، آزمایشی در سال زراعی 98-1397 به­صورت کرت­های خردشده بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. کـرت­های اصلی شامل دو سطح آبیاری (آبیاری کامل و قطع آبیاری در مرحله گلدهی) و کرت­های فرعی شـامل چهار رقـم جو (سهند، بهمن، ماکوئی و والفجر) بودند. نتایج نشان داد که وزن هزار دانه رقم­ها در شرایط تنش آبی نسبت به آبیاری کامل، 45/21 درصد کاهش داشت. بالا­ترین عملکرد دانه به رقم بهمن در شرایط آبیاری کامل و رقم سهند در شرایط تنش آبی تعلق داشت و رقم ماکویی با 55/23 درصد کاهش در عملکرد دانه، نسبت به بقیه رقم­ها؛ بیشترین کاهش را در شرایط تنش آبی داشت. بیشترین کاهش عملکرد زیستی مربوط دررقم بهمن و ماکویی مشاهده شد. با اعمال تنش رطوبتی، میزان انتقال مجدد در تمام بخش­ها و میان­گره­های ساقه افزایش داشت و بین رقم­های گوناگون در میزان انتقال مجدد از بخش­های گوناگون ساقه تفاوت­هایی وجود داشت، به­نحوی‌که در مورد رقم­های والفجر و سهند، میزان انتقال پنالتیمیت بالاتر از پدانکل بود و رقم­های بهمن و ماکویی، میزان انتقال مجدد بالایی از پدانکل و میان­گره­های زیرین ساقه داشتند. کارایی انتقال مجدد میان­گره­های زیرین ساقه در تمام رقم­های مورد مطالعه غیر از رقم والفجر، بالاترین مقدار را نسبت به کارایی انتقال مجدد پنالتیمیت و پدانکل در شرایط تنش داشت. به‌طورکلی با در نظر گرفتن شاخص­های عملکرد و میزان انتقال مجدد مواد فتوسنتزی، ارقام بهمن و سهند به­عنوان رقم­های مناسب جو به­ترتیب در شرایط آبیاری کامل و تنش آبی شناسایی شدند.