پیش‌نگری بارش‌های فرین در ایران بر اساس رویکرد همادی مدل‌های CMIP6 در آینده نزدیک (2050-2026) با وزن‌دهی مبتنی‌بر رتبه

نویسندگان

1 پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران.

2 پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2023.351711.1007476
چکیده

در این مطالعه پیش­نگری چهار شاخص بارش فرین (R95p، R95d، AEPI و R95pT) بر روی کشور ایران، با استفاده از دوره مرجع 2014-1990 بر اساس رویکرد مجموعه چندمدلی و روش وزن­دهی مبتنی‌بر رتبه با کاربست پنج مدل از مدل­های CMIP6 انجام شد. وزن هر مدل بسته به مهارت شبیه­سازی تاریخی آن محاسبه و سپس، گروه­های وزن­دار و بدون وزن برای پیش­نگری­های آینده استفاده شدند. نتایج بررسی مهارت نشان می­دهد که مدل MPI-ESM1-2-HR با MR_taylor برابر با 5/0 و با MR_IVS برابر با 6/0 به‌ترتیب دومین و اولین مدل مناسب در بین پنج مدل منتخب برای شبیه­سازی الگوهای فضایی و زمانی شاخص­های بارش فرین است. بنابراین تفکیک افقی مدل تنها عامل تعیین‌کننده مهارت مدل در شبیه­سازی نیست و بهبود در فرایندهای فیزیکی نیز مورد نیاز است. نتایج نشان می‌دهد احتمال این‌که کل بارش فرین (R95p) و شدت مطلق بارش فرین (AEPI) در منطقه مورد مطالعه، در دوره 2050-2026 تحت چهار سناریوی SSP1-2.6، SSP2-4.5، SSP3-7.0 و SSP5-8.5 بیش از صفر باشد، در کل کشور بزرگ‌تر از 5/0 است. با توجه به مقدار میانه نزدیک به صفر و یا حتی منفی شاخص فرین R95d، تقدم افزایش مقدار بارش فرین بر تعداد روزهای رخداد استنباط می­شود و این بارش­های فرین در تعداد روزهای کمتری رخ خواهند داد که خود اعلام خطری برای رخداد بارش­های سیل­آسا می­باشد. مقایسه بین میانگین‌های گروه وزن‌دار و بدون وزن نشان می‌دهد که عدم‌قطعیت پیش‌نگری احتمالی آینده در منطقه مورد مطالعه تقریباً همیشه پس از اعمال حالت وزن‌دهی به مدل­ها برای پیش‌نگری احتمالی آینده کاهش می‌یابد.