تأثیر سطوح آبیاری و سامانه‌های مختلف خاک‌ورزی بر عملکرد سورگوم دانه‌ای (Sorghum bicolor L)

نویسندگان

1 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران

3 دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران

4 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijfcs.2021.318208.654799
چکیده

به‌منظور مطالعه تأثیر سامانه­های مختلف خاک‌ورزی و سطوح آبیاری بر عملکرد سورگوم دانه­ای، آزمایشی به‌صورت کرت‌های یک‌بار خرد شده و در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی دانشگاه تهران در سال 1395 اجرا شد. عامل اصلی در این آزمایش، خاک‌ورزی با دو سطح (بدون خاک‌ورزی و مرسوم) و عامل فرعی، سطوح آبیاری با سه سطح (بدون تنش آبی، تنش آبی متوسط و تنش آبی شدید به‌ترتیب بر اساس 75، 110 و 150 میلی­متر تبخیر از سطح تشتک تبخیر) در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که اثر خاک­ورزی بر صفت عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد و بر صفت کارایی مصرف آب در سطح احتمال پنج درصد معنی­دار شد. همچنین تأثیر سطوح آبیاری بر صفات ارتفاع بوته، تعداد دانه در خوشه، عملکرد دانه و زیستی و کارایی مصرف آب در سطح احتمال یک درصد و بر صفت وزن هزار دانه در سطح احتمال پنج درصد معنی‌دار بود. بیشترین ارتفاع بوته (38/100 سانتی­متر)، تعداد دانه در خوشه (2408 عدد)، وزن هزار دانه (33/31 گرم) و عملکرد دانه (5843 کیلوگرم در هکتار) و زیستی (11575 کیلوگرم در هکتار) از تیمار آبیاری در شرایط نرمال رطوبتی (75 میلی­متر تبخیر از سطح تشتک تبخیر) و بیشینه کارایی مصرف آب (15/1 کیلوگرم بر مترمکعب) از تیمار آبیاری در شرایط تنش خشکی شدید (150 میلی­متر تبخیر از سطح تشتک تبخیر) به‌دست آمد. همچنین روش بدون خاک­ورزی نسبت به روش خاک­ورزی مرسوم، موجب افزایش عملکرد دانه (25/16 درصد) و کارایی مصرف آب (72/13 درصد) شد.