بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط با استفاده تجزیه مسیر و مدلهای مخلوط در لاینهای برتر جو
نویسندگان
1 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران
2 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گنبد، ایران
3 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اهواز، ایران
4 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران
5 بخش تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر ، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
6 محقق- موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی ، کرج، ایران
7 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زابل، ایران
8 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، پارس آباد، ایران
9 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، داراب، ایران
10 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گنبد، ایران
doi
10.22059/ijfcs.2021.323545.654826چکیده
این تحقیق بهمنظور بررسی پایداری عملکرد و تعیین سهم برخی از صفات مورفو-فنولوژیکی در اثر متقابل ژنوتیپ × محیط در جو انجام شد. به همین منظور، 20 ژنوتیپ طی دو سال زراعی 99 - 1397 در پنج ایستگاه تحقیقاتی واقع در مناطق گرم کشور در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرار گرفتند. تجزیه پایداری با استفاده از دو مجموعه از آماره های پارامتری و پارامترهای مبتنی بر روش REML/BLUP انجام شد. نتایج روش های پارامتری با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایدهآل (SIIG) ادغام شدند و داده های مورفو-فنولوژیک با استفاده از مدل تجزیه مسیر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. زمان ظهور سنبله و رسیدگی، ارتفاع بوته و وزن هزاردانه به عنوان مهمترین صفات متوالی برای عملکرد دانه (Y) در نظر گرفته شدند. با توجه به نتایج بدست آمده مشخص شد که ژنوتیپ های شماره G6، G2، G3، G5، G13، G17، G11 و G12 با عملکرد دانه بالاتر از متوسط کل، جزو ژنوتیپ های پایدار بودند. علاوه بر این، آماره های مبتنی بر مدل BLUP نیز ژنوتیپهای شماره G20، G6، G2، G3، G11، G12 و G17 را به عنوان ژنوتیپ های برتر از نظر عملکرد دانه و پایداری آن از سایر ژنوتیپ ها متمایز نمودند. در کل، لاینهای شماره G6، G3 و G11 که در هر دو روش برتر بودند انتخاب شدند. نتایج تجزیه مسیر صفات مختلف و عملکرد دانه نشان داد که زمان ظهور سنبله دارای ارتباط مثبتی با عملکرد دانه بود، به طوریکه جهت بهبود پتانسیل عملکرد جو در مناطق گرم کشور، تأکید بر گزینش بر مبنای ظهور دیرتر سنبله ضروری به نظر میرسد.
