مقدار و سهم انتقال مجدد مواد پرورده در تولید دانه ارقام گندم در مواجه با خشکی آخر فصل

نویسندگان

1 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج ، ایران

2 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج ، ایران

3 دانش آموخته دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج ، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2021.332137.654869
چکیده

یکی از منابع مهم تأمین‌کننده مواد پرورده موردنیاز برای پر شدن دانه در شرایط کاهش فتوسنتز جاری، ذخایر ساقه است. هدف از این پژوهش، تعیین توانایی انتقال مجدد ذخایر ساقه ارقام گندم به‌عنوان عامل تعیین‌کننده ثبات عملکرد با استفاده از یدید‌پتاسیم بود. آزمایش در دو سال زراعی 95-1394 و 96-1395 اجرا شد , تیمار حذف و عدم حذف فتوسنتز توسط یدید‌پتاسیم به‌عنوان عامل اصلی و 22رقم گندم زراعی به‌عنوان عامل فرعی در نظر گرفته شد. عملکرد دانه، تعداد دانه در سنبله، انتقال مجدد و سهم انتقال مجدد در تولید دانه تعیین شد. حذف فتوسنتز جاری سبب کاهش میانگین وزن دانه تک‌سنبله تا 46 درصد شد. میانگین وزن دانه در سنبله در ارقام شوش، پیشگام، آرتا و زارع در چنین شرایطی تا 65 درصد کاهش داشت و میانگین تعداد دانه در سنبله در دو سال در شرایط شاهد 38 بود، اما کاربرد یدیدپتاسیم سبب کاهش تعداد دانه در سنبله تا 29 شد. نتایج نشان داد که  جلوگیری از فتوسنتز، مقدار مواد پرورده انتقال‌یافته از ساقه را در ارقام مختلف از سه تا 44 درصد افزایش داد که بیان‌گر تنوع معنی‌دار در بین ارقام موردمطالعه بود. طبق نتایج تجزیه کلاستر، ارقام کریم، شبرنگ، هامون، پیشگام و دنا، دارای توانایی انتقال مجدد بالا و همچنین ارقام زارع، چمران و شوش دارای توانایی انتقال مجدد پایین بودند.