اثر آبیاری و کود نیتروژن بر عملکرد، کارایی مصرف نهاده‌ها و کیفیت دانه ارقام کنجد

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات دانه های روغنی، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد، فیروزآباد، شیراز، ایران

3 دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد، فیروزآباد، شیراز، ایران

4 استادیار گروه ژنتیک و به نژادی گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران،

5 دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزآباد، فیروزآباد، شیراز، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2021.319665.654807
چکیده

به منظور بررسی پاسخ کمی و کیفی سه رقم کنجد (.Sesamum indicum L) به تیمارهای مختلف آبیاری و کودی، آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی موسسه اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج طی سال­های 1396 و 1397 انجام شد. آزمایش به‌صورت کرت­های خرد شده - فاکتوریل و در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آبیاری در دو سطح شامل رژیم کم آبیاری و آبیاری کامل درکرت­های اصلی و فاکتوریل مقادیر مختلف نیتروژن و ارقام کنجد در کرت­های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که در شرایط آبیاری کامل، کاربرد 120 کیلوگرم نیتروژن در هکتار در مقایسه با عدم کاربرد آن، عملکرد دانه کنجد را 83 درصد افزایش داد؛ در مقابل، این افزایش عملکرد در پاسخ به کاربرد نیتروژن در تیمار کم آبیاری، 40 درصد بود. نتایج همچنین نشان داد که بیشترین مقدار کارایی مصرف آب در تیمار آبیاری کامل و کم آبیاری به‌ترتیب از ارقام اولتان و دشتستان 2 با دریافت 120 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به‌دست آمد. همچنین نتایج حاکی از آن است که رقم دشتستان 2 بیشترین (51 درصد) و رقم ناز تک شاخه کمترین (47 درصد) محتوی روغن دانه را دارا بودند. نتایج نشان داد در تیمار آبیاری کامل، کاربرد کود نیتروژنی برای هر سه رقم قابل توجیه است؛ در مقابل در شرایط کم آبیاری در هیچکدام از ارقام، عملکرد دانه بالاتر از 500 کیلوگرم در هکتار حتی با مصرف مقادیر بالای نیتروژن (60 و 120 کیلوگرم در هکتار) به‌دست نیامد.