افراز نرخ لغزش در سامانه گسلی منطقه شمال باختر فلات ایران براساس مشاهدات GPS
نویسندگان
1 گروه نقشه برداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
doi
10.22059/jesphys.2023.344869.1007442چکیده
در این مقاله جریان پوسته بهصورت نرخ لغزش افرازی روی گسلها در شمال باختر فلات ایران با استفاده از مشاهدات GPS و مدل اجزای مرزی برآورد میشود. برای افراز نرخ لغزش نخست گسلها بهصورت ساده صفحات مستقیم، سپس بهصورت صفحات مستقیم شبکهبندیشده و در نهایت بهصورت شبکهبندی با هندسه واقعی برای مدلسازی درنظر گرفته میشوند. شرط مرزی تنش با استفاده از مشاهدات GPS به روش کمترینمربعات محاسبه شده و به مرکز سلولها اعمال میشود.این مدل به مجموعه دادههای اثر سطحی بهروز شده گسلهای شمال باختر ایران– خاور ترکیه برازش میشود. در این تحقیق با مدلسازی نشان داده میشود که بیشینه حرکت امتدادلغز راستگرد در شمال باختری ایران در گسل شمال تبریز رخ میدهد. بهمنظور صحتسنجی مدل، برآورد نرخ لغزش افرازی با نرخهای لغزش حاصل از مطالعات ژئودتیکی و دیرینهلرزهشناسی در گسل شمال تبریز که در فرایند مدلسازی مورد استفاده قرار نگرفته، مقایسه شده ست.برآورد نرخ لغزش با روشهای زمینشناسی در امتداد گسل شمال تبریز کمتر از نرخ لغزشهای امروزین برگرفته از مشاهدات GPS است. در این تحقیق نشان داده میشود که افراز نرخ لغزش حاصل از مشاهدات GPS با درنظر گرفتن اندرکنش مکانیکی این اختلاف را حل میکند. نرخهای لغزش افرازی برآوردشده همگی کمتر از محدوده نرخهای لغزش ژئودتیکی مبتنیبر GPS یا رادار بوده و با نرخهای لغزش زمینشناسی سازگارترند. در نهایت مدلی به دست آمده است که بهترین انطباق را با قیود زمینشناسی دارد.