تربیت اخلاقی متعالیه؛ از عمل اخلاقی تا شهود عرفانی
نویسندگان
1 دانشگاه علامه طباطبایی
2 علامه طباطبائی
3 دانشگاه فردوسی مشهد
4 دانشگاه علامه طباطبایی
doi
چکیده
مقاله حاضر به تبیین چیستی تربیت اخلاقی براساس تفاسیر ملاصدرا میپردازد. در این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوا و استنتاج واژه اخلاق در تفاسیر ملاصدرا واکاوی شده و ماهیت تربیت اخلاقی متعالیه بررسی شده است. بررسیها حاکی از شباهتهایی میان رویکرد صدرایی و اخلاق فضیلت ارسطویی دارد. لذا برای تبیین چیستی تربیت اخلاقی متعالیه ابتدا به مقایسه دیدگاه ملاصدرا نسبت به اخلاق و دیدگاه فضیلتگرا پرداخته شده و به این امر تصریح میگردد که اخلاق صدرایی، اخلاق فضیلتگرا نبوده و لذا در تربیت اخلاقی نیز رویکرد حکمت متعالیه با تربیت منش فرق دارد. سپس با نگاهی ایجابی به تربیت اخلاقی پرداخته و کوشیده است تا آن را تبیین کند. از نگاه ملاصدرا، تربیت اخلاقی، امری عدمی، مرتبهای و واسطهای است. یعنی به جای ایجاب بیشتر تلاش میکند تا با تصفیه قلب و طهارت باطن، فضا را برای تابیدن نور حقیقت و مشاهده آن فراهم سازد. تربیت اخلاقی مراتب و درجاتی دارد که از عمل ظاهری آغاز شده، مانعزدایی اخلاقی و گرفتن آرایش اخلاقی مناسب و شهود حق را به دنبال دارد. همچنین علی رغم جایگاه وجودی اخلاق و نقش آن در تعیین هویت انسان، تربیت اخلاقی واسطهای برای دستیابی به مراتب نهایی معرفت و مشاهده حق محسوب میشود.
