نقدی بر شاهنامۀ نقالان مرشد زریری
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22124/naqd.2024.26213.2536چکیده
در سالهای اخیر با شناسایی و تصحیح طومارهای نقالی شاهنامه تا حدود زیادی نگاه شاهنامهپژوهان و ادیبان به طومارها تغییر یافته است. یافتهها حاکی از آن است که طومارهای نقالی صرفاً زادۀ ذهن و تخیل نقالان نبوده و در بعضی موارد آبشخورها و منابع طومارها به روزگار قبل از اسلام یا در دورۀ اسلامی به قبل از سروده شدن شاهنامه فردوسی برمیگردد. ازطرفدیگر زبان و سبک طومارهای نقالی تصحیحشده با آنچه راویان در مجلس نقل به اجرای آن میپرداختهاند، تفاوت دارد و هردو را نمیتوان از یک گروه به حساب آورد. ازینرو تصحیح طومارهای نقالی باید بهصورت کاملاً تخصصی و برابر با موازین درست علمی انجام بگیرد تا نتایج حاصله منجر به شناخت بهتر از طومارها و منابع آنها گردد. شاهنامۀ نقالان، که در روزگار ما تألیف شده است، یکی از طومارهای جامع نقالی شاهنامه به شمار میرود. جلیل دوستخواه این طومار را در سال 1396 تصحیح و منتشر کرده است. در این مقاله، کتاب شاهنامۀ نقالان از دو منظر مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت؛ در بخش نخست اشتباهات و تناقضهای مؤلف اثر، مرشد زریری، مطرح خواهد شد و در بخش دوم در یک نگاه دقیقتر، روش مصحح اثر، جلیل دوستخواه، به بوتۀ نقد در خواهد آمد. نتایج این بررسی نشان میدهد که به این کتاب، در هردو بخش تألیف و تصحیح، آسیبهایی راه یافته است.
