فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه:  عشایر به‌عنوان یکی از اصیل‌ترین گروه‌های اجتماعی ایران، دارای سبک زندگی مبتنی بر کوچ‌نشینی، اقتصاد دامداری و فرهنگ غنی و متمایز هستند. این جوامع به دلیل حفظ سنت‌ها، آداب‌ورسوم و ارتباط عمیق با طبیعت، از ظرفیت بالایی برای توسعه گردشگری فرهنگی و طبیعی برخوردارند. هدف:  هدف از این پژوهش، بررسی نگرش عشایر استان همدان نسبت به ایجاد مراکز گردشگری و تحلیل عوامل مؤثر بر این نگرش بر اساس چهار بعد نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها بود. روش­شناسی تحقیق:  این تحقیق به‌صورت پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته با مشارکت 115 نفر از عشایر شهرستان‌های مختلف استان همدان انجام شد. ویژگی‌های فردی پاسخگویان شامل سن، جنسیت، سطح تحصیلات و سکونت در مناطق عشایری مختلف نیز ثبت گردید. برای تحلیل داده‌ها از آزمون های مقایسه میانگین و مدلسازی معادلات ساختاری به کمک نرم افزارهای PLS  و  SPSS استفاده شد. قلمروجغرافیایی: قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر محدود به شهرستانهای استان همدان (شهرستانهای همدان، نهاوند، تویسرکان، بهار) می باشد. یافته‌ها و بحث: یافته‌ها نشان داد که میان ابعاد چهارگانه، نقاط قوت (β=0.524, p<0.001) و فرصت‌ها (β=0.326, p<0.001) بیشترین تأثیر مثبت و معنادار را بر نگرش عشایر نسبت به ایجاد مراکز گردشگری دارند. در مقابل، نقاط ضعف (β=-0.177, p=0.303) و تهدیدها (β=-0.080, p=0.475) تأثیر معناداری بر نگرش نداشتند. نتایج مقایسه با پژوهش‌های داخلی و خارجی نیز نشان داد که پذیرش گردشگری در جوامع عشایری بیشتر تحت‌تأثیر «توانمندی‌های فرهنگی و اجتماعی» و «منافع اقتصادی ادراک‌شده» قرار دارد و نگرانی‌ها و تهدیدهای فرهنگی نقش کمرنگ‌تری در شکل‌گیری نگرش دارند. نتیجه­گیری:  به‌طور کلی، نتایج نشان می‌دهد که توسعه گردشگری در میان عشایر استان همدان زمانی با استقبال مواجه می‌شود که بر ظرفیت‌های فرهنگی، اصالت سبک زندگی، فرصت‌های اقتصادی و بهبود معیشت تأکید گردد. این یافته‌ها می‌تواند به برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران کمک کند تا با تقویت فرصت‌ها و بهره‌گیری از نقاط قوت موجود، زمینه مشارکت و حمایت عشایر در توسعه گردشگری پایدار را فراهم آورند.