فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بحران محیط زیست و به دنبال آن افزایش دغدغه‌های زیست محیطی موجب شکل­گیری نظریه‌های تازه در حوزۀ اخلاق زیست­محیطی شد که هدف آن لحاظ کردن حقوق ناانسان در ملاحظات اخلاقی بود. یکی از این نظریه‌ها اکوفمنیسم بود که همزمان دغدغه‌های جنسیتی و زیست­محیطی را لحاظ می‌کرد و میان زن و زمین و رفع سلطه بر این دو ارتباطی معنادار می‌دید. در هر سه تعامل تجربی، مفهومی و معرفت‌شناسانه در این رویکرد زنان نسبت به مردان به طبیعت نزدیک­ترند، ازاین­رو هم نسبت به تخریب محیط‌زیست حساس­ترند و هم از تخریب محیط زیست بیشتر آسیب می‌بینند. فروغ فرخزاد به­عنوان یک زن در شعر «دلم برای باغچه می‌سوزد» حساسیت بیشتر زنان را در مقایسه با مردان نسبت به مرگ باغچه روایت کرده است. در این پژوهش که با روش توصیفی تحلیلی به خوانش اکوفمنیستی این سروده می­پردازد، نوعی نسبت میان عوامل و دلایل بی‌توجهی و بی‌عملی شخصیت­های‌ این روایت نسبت به مرگ باغچه با عوامل و دلایل بی­توجهی نسبت به بحران محیط زیست در سطح کلان ملت­ها و دولت­ها یافته و تبیین شده است. نتایج به­دست­آمده حاکی است عوامل اصلی بی‌توجهی گفتمان مردانة انسان‌محوری، نگرش درون­نسلی، منافع اقتصادی، مسابقۀ تسلیحاتی و جنگ و یأس فلسفی است. همین­طور در گفتمان زنانه باوجود حساسیت آنها نسبت به تخریب طبیعت، باورهای خرافی و به دنبال آن راه‌حل­های نادرست، پرداختن به زیست مصنوعی و فاصله گرفتن از طبیعت می‌تواند مانع کنشگری آنها در این زمینه باشد. درعین­حال لحاظ کردن اخلاق مراقبتی زنانه در ارتباط با طبیعت می‌تواند زنان را در  پیشگیری و نیز جلوگیری از تخریب بیشتر محیط زیست پیشتاز و مؤثر سازد.