تغییر محتوای فنول کل، رنگدانه‌های فتوسنتزی و تبادلات گازی بادرشبو (Dracocephalum moldavica L.) در پاسخ به غلظت‌های مختلف هورمون آبسیزیک اسید در سه رژیم‌ رطوبتی

نویسندگان

1 استادیار، گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان

2 دانش آموخته دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

3 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

4 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان

doi
10.22059/ijfcs.2021.299180.654699
چکیده

خشکی یکی از مهم‌ترین دلایل کاهش عملکرد در نواحی خشک و نیمه‌خشک می‌باشد. آبسیزیک اسید (ABA) یکی از هورمون‌های گیاهی است که نقش مهمی در پاسخ گیاهان در برابر تنش‌های محیطی مانند خشکی ایفا می‌کند. جهت ارزیابی اثر تنش خشکی و کاربرد ABA بر محتوای کل فنول و برخی صفات فیزیولوژیکی بادرشبو (Dracocephalum moldavica L.)، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده و بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در بهار سال 1395 در مزرعه پژوهشی دانشگاه زنجان اجرا شد. در این آزمایش، آبیاری در سه سطح (آبیاری مطلوب، تنش خشکی ملایم با پتانسیل آبی 8/0- مگاپاسکال و تنش خشکی شدید با پتانسیل آبی 5/1- مگاپاسکال) در کرت‌های اصلی و هورمون ABA در پنج سطح (صفر، پنج، 10، 20 و 40 میکرومولار) در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. اثر سطوح آبیاری، هورمون ABA و نیز اثرمتقابل این دو بر صفات مورد مطالعه معنی‌دار بود. در شرایط عدم کاربرد ABA، تنش خشکی موجب کاهش محتوای کلروفیل و نیز کاهش سرعت فتوسنتز، هدایت روزنه‌ای، هدایت مزوفیلی و تعرق گیاه شد. کاربرد ABA، صفات مرتبط با تبادلات گازی را کاهش داد. به‌طورکلی ABA با تشدید اثر تنش خشکی، موجب کاهش پارامترهای فیزیولوژیک و کاهش عملکرد دانه شد. بر اساس  نتایج و در شرایط عدم کاربرد ABA، تنش خشکی محتوای فنول کل گیاه را افزایش داد و کاربرد این هرمون در شرایط تنش خشکی ملایم و شدید، موجب افزایش محتوای فنول کل شد. بیشترین ترکیبات موثر بادرشبو، ترکیبات فنولی هستند و به نظر می‌رسد که اعمال تنش خشکی و کاربرد ABA می‌تواند محتوای فنول کل گیاه را افزایش دهد.