بررسی فرونشست شمال شرق ایران از طریق برآورد بردار سرعت و عدمقطعیت ایستگاههای دائمی GPS
نویسندگان
1 گروه ژئودزی و مهندسی نقشهبرداری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تفرش، تفرش، ایران. رایانامه: karimi@tafreshu.ac.ir
2 نویسنده مسئول، گروه مهندسی نقشهبرداری، دانشکده علوم پایه و فنی مهندسی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، تاکستان، ایران. رایانامه: sa.ghasemi@iau.ac.ir
3 گروه ژئودزی و هیدروگرافی، دانشکده مهندسی نقشهبرداری و اطلاعات مکانی، پردیس دانشکدههای فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: ardalan@ut.ac.ir
doi
10.22059/jesphys.2023.341404.1007418چکیده
این پژوهش ارائه دهنده برآوردی جدید برای فرونشست شمال شرق ایران از طریق آنالیز سریهای زمانی 31 ایستگاه GPS شبکه خراسان بهعنوان بخشی از شبکه ایستگاههای دائمی ژئودینامیک و GNSS ایران (IPGN) واقع در شمال شرق ایران از ابتدای سال 2006 تا پایان سال 2016 است. برآورد یاد شده، حاصل از بردار سرعت ایستگاههای شبکه در چارچوب ITRF2014 بر مبنای آنالیز سری زمانی در دو بخش مدل تابعی و مدل تصادفی است. آنالیز مدل تابعی طی مراحل کشف پرشها، تعیین مدل حرکت، کشف اشتباهات و آزمون آماری در قالب یک فرآیند تکرار انجام شده است. در آنالیز مدل تصادفی، همبستگی مکانی به روش پشتهسازی وزندار و همبستگی زمانی به روش برآورد ماکزیمم درستنمایی (MLE) و در نظر گرفتن مدل نویزی ترکیب نویز سفید و نویز فلیکر بررسی میشود. نتایج تحقیق نشان میدهد که: (1) هر یک از ایستگاههای این شبکه در بازه زمانی 11 ساله بهطور متوسط دارای 9 پرش غیر لرزهای بودهاند. (2) فیلترینگ مکانی، میانگین نرم بردار باقیماندههای مؤلفههای شرقی، شمالی و قائم را به ترتیب 17/30، 40/29 و 90/17 درصد کاهش میدهد. (3) پنج ایستگاه GOLM، GRGN، NFRD، NISH و SHRN دارای فرونشست غیرطبیعی بوده و سه ایستگاه GOLM، NFRD و NISH که به یکدیگر نزدیکاند نشان از یک فرونشست منطقهای دارند. (4) در ایستگاه GRGN علاوه بر فرونشست زیاد، حرکت شتابدار و سیگنالهای پریودیک بزرگ نیز در مؤلفه قائم ایستگاه مشاهده شده و لذا لازم است برای آگاهی از علت این رفتار ارتفاعی پوسته زمین، در محدوده این ایستگاه دادههای بیشتری از طریق نصب ایستگاههای دائمی جدید، جمعآوری شود.
