بررسی سوژۀ مسئله‌مند زن در رمان سووشون

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 استاد زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

doi
10.22124/naqd.2024.25117.2493
چکیده

سیمین دانشور در رمان سووشون، با نگاهی به جنگ بین عشایر و دولت مرکزی در سال‌های ابتدایی دهۀ بیست، زندگی خانی تحصیل­کرده و خانواده­اش را روایت می‌کند. این روایت که درهم­تنیده با مسائلی چون حضور و دخالت انگلیسی‌ها در رابطۀ بین دولت و عشایر است، همراهی با مظاهر تجدد را با پیچیدگی‌هایی مواجه می‌کند. یوسف که با یکجانشینی عشایر موافق است و خا‌ن‌های یاغی را نکوهش می‌کند، درعین­حال با دخالت عامل بیگانه موافق نیست. او درنهایت به‌دلیل نفروختن غلاتش به انگلیسی‌ها به قتل می‌رسد. زری، همسر او، ازاین­پس به شخصیتی دادخواه و معترض بدل می‌شود که مسئلۀ یوسف در مبارزه با انگلیسی‌ها را درونی کرده است. اعتراض زری نیز، اعتراض به ظلم و دخالت انگلیسی‌ها و سرسپردگی دولت دربرابر آنها است. سوژۀ زنانه به‌دلیل همراهی با آرمان‌های ملی در سووشون شکل گرفته است. ضمن اینکه این رمان اولین رمان زنان است، مسئله­مند شدن شخصیت زن در آن بیش از همه با مسئلۀ یکجانشینی، ملی‌گرایی و استعمار گره می‌خورد. در این مقاله دوگانه شدن برخورد با تجدد و ملی‌گرایی به‌دلیل وجود عامل دخالت بیگانه، منشأ مسئله‌مندی زن (زری) قلمداد شده است.