بررسی دینامیکی رابطه توفندهای اقیانوس اطلس در سال‌های 2017 تا 2019 و مسیر توفان اطلس با استفاده از رهیافت انرژی

نویسندگان

1 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: farnoosh.haddad@ut.ac.ir

2 نویسنده مسئول، گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: ahmadig@ut.ac.ir

3 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: amoheb@ut.ac.ir

4 گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران. رایانامه: mirzaeim@ut.ac.ir

doi
10.22059/jesphys.2022.339565.1007408
چکیده

توفندهای اقیانوس اطلس با تشدید فعالیت خود به‌عنوان چرخندهای برون‌حاره‌ای، نوسان اطلس شمالی (NAO) و مسیر توفان اطلس را تحت تأثیر قرار می‌دهند. هدف این پژوهش، مطالعه آماری-دینامیکی رابطه توفندهای اقیانوس اطلس و مسیر توفان اطلس با استفاده از رهیافت انرژی و شاخص NAO است. بدین منظور، ابتدا ضریب همبستگی میان شاخص‌های NAO و انرژی انباشته چرخند (ACE) در ژوئیه تا اکتبر سال‌های 2019-2017 محاسبه شد. سپس با استفاده از داده‌های بازتحلیل JRA-55، میانگین انرژی جنبشی پیچکی (EKE) و جملات مهم آن برای سپتامبر سال‌های فوق محاسبه و ارزیابی شد.نتایج نشان می‌دهد توفندهایی که محدود به نواحی حاره هستند، همبستگی بزرگ‌تر (حدود 95%) و تقریباً ثابتی با NAO دارند، ولی توفندهای دارای مرحله گذار برون‌حاره‌ای از همبستگی کمتری برخوردارند. به‌علاوه، اگرچه تعداد توفندها در دوره 2019-1995 در فاز مثبت NAO حدود 7% بیشتر از فاز منفی آن است، اما تعداد روزهای استقرار فاز منفی NAO در زمان فعالیت توفندها اندکی بیشتر از فاز مثبت می‌باشد. همچنین توفندهایی که فعالیت آن‌ها در فاز مثبت است تا سواحل شرقی آمریکا کشیده شده و در آنجا تقویت می‌شوند، حال آنکه توفندهایی که فعالیت آن‌ها هم‌زمان با فاز منفی است، در دریای سارگاسو (غرب اطلس) و ناحیه کیپ‌ورد (غرب آفریقا) رخ می‌دهند. نکته قابل ذکر دیگر آنکه جملات تبدیل کژفشار و واگرایی شار آزمینگرد ژئوپتانسیل مهم‌ترین جملات EKE در تقویت مسیر توفان اطلس در گذار برون‌حاره‌ای توفندها هستند و تقویت توفند قوی دورین تا سواحل کانادا و هم‌زمانی رخداد آن با فاز مثبت NAO، موجب تقویت شدید مسیر توفان اطلس شده است.