بررسی روایی و نقد ژانری نفثهالمصدور
نویسندگان
1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
doi
10.22124/naqd.2023.22760.2398چکیده
ﻨﻔﺛﺔالمصدور، نوشتة شهابالدین محمد نسوی خرندزی زیدری به دلیل سبک نگارش و محتوا عمدتاً در دو حوزة ادبیات و تاریخ کلاسیک مورد توجه بوده است. با توجه به رویکردهای جدید روایتشناسی و مطالعات بینرشتهای این کتاب میتواند از حوزة مطالعات کلاسیک صرف در عرصههای تاریخ و ادبیات، وارد قلمروهای جدید مطالعات روایتشناسی و نقد معاصر شود. بررسی ژانری و روایتشناسانة ﻨﻔﺛﺔالمصدور، تعبیۀ انواع ادبی متعددی را در این اثر نمایان میکند. اگرچه به نظر میرسد هریک از این انواع، شامل خودشرححالنگاری، نامهنگاری و مقامهنویسی، در بافت و بستری از ارجاعات فرامتنی و بینامتنیِ تاریخی، بهگونهای با یکدیگر ترکیب شدهاند که نمیتوان بهراحتی ﻨﻔﺛﺔالمصدور را در نوع ادبی خاصی محدود کرد؛ اما بررسی ژانری اثر نشان میدهد که چنین نیست. همچنین خوانش از شیوة روایی خاصی که نسوی در بازگویی وقایع برگزیده است متأثر از سنت روایی نثر فنی و زیباییشناسی قرن ششم این کتاب را در حد یک اثر ادبی صرف محدود کرده و قصدمندی اولیه نویسنده، در پرتو خوانشهای فرهیختگان دانشگاهی، نادیده و مخدوش شده است. مقالۀ حاضر به بحثهایی پیرامون ساختار روایی در ﻨﻔﺛﺔالمصدور و نقد ژانری آن میپردازد تا نشان دهد که این اثر درواقع، از نوع نامههای خصوصی موسوم به اخوانیات است که ذکر برخی اشخاص و وقایع مهم عصر مغول به آن جایگاه و ارزشی تاریخی بخشیده است اما نمیتوان و نباید آن را اثری چندژانری محسوب کرد.