بررسی و تحلیل «نام‌دهی» در اشعار سیداشرف‌الدین گیلانی (بر اساس الگوی بازنمایی کارگزاران اجتماعی ون‌لیوون)

نویسندگان

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک، اراک، ایران

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک، اراک، ایران

doi
10.22124/naqd.2022.17419.2075
چکیده

«نام‌دهی» ساختاری گفتمان‌مدار است که ریشه در ایدئولوژی سخنور داشته، جهت‌گیری وی را نسبت به کارگزاران اجتماعی مختلف نشان می‌دهد و گاه به القای افکار او کمک می‌کند. جستار حاضر بر آن است تا براساس الگوی بازنمایی کارگزاران اجتماعیِ ون لیوون (1996) به بررسی و تحلیل این ساختار در شعر سیداشرف‌الدین گیلانی بپردازد و به این پرسش‌ها پاسخ دهد: 1- کدام کارگزاران اجتماعی در سروده‌های او به کمک مؤلفه گفتمان‌مدار «نام‌دهی» بازنمایی شده‌اند؟؛ 2- او در اِعمال این ساختار گفتمان‌مدار بر کارگزاران اجتماعی تحت تأثیر چه عواملی بوده‌است؟؛ 3- «نام‌دهی» در سروده‌های وی منجر به القای چه عواطف و اندیشه‌هایی شده‌است؟ دستاورد پژوهش بیانگر آن است که او با استفاده از انواع نام‌دهیِ مستقیم و غیرمستقیم ‌به بازنمایی کارگزاران اجتماعیِ معاصر و کارگزاران اجتماعیِ تاریخی (دینی و ملی) پرداخته‌است. بعضی از عواملی که در اِعمال این ساختار گفتمان‌مدار بر کارگزاران فوق، تأثیر داشته عبارت است از: مخاطبان اصلی سیداشرف، که عامه مردم بوده‌اند، جهان‌بینی دینی او و شرایط اجتماعی آن روزگار، که لزوم یادآوری گذشته با شکوه ایران را ایجاب می‌کرد.  انواع نام‌دهی در شعر نسیم شمال برای بیدار کردن عواطف دینی و ملی مردم، بیان نگرش و جهت‌گیری سخنور نسبت به کارگزاران موردبحث، آگاه کردن مردم از عظمت گذشته کشور،  تعظیم و بزرگداشت کارگزاران و موارد دیگر به کار رفته‌است.