بررسی اثر 24- اپی براسینواستروئید بر بیان برخی از ژن‌های درگیر در مسیر بیوسنتز دایوسجنین در شنبلیله (Trigonella foenum-graecum L.)تحت تنش دمای بالا

نویسندگان

1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود

2 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود

3 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود.

4 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود

5 استادیار، گروه بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22059/ijfcs.2020.295770.654683
چکیده

استفاده از تحریک­کننده­های مختلف از قبیل تنش­های غیرزنده، تشعشعات و تنظیم­کننده­های رشد مختلف به­منظور افزایش کمیت متابولیت­های ثانویه، یکی از زمینه­های تحقیقاتی جالب توجه به­شمار می­رود. این تحقیق با هدف بررسی اثر 24-اپی­­براسینواستروئید بر تغییرات بیان برخی از ژن­های دخیل در مسیر بیوسنتز دایوسجنین در شنبلیله تحت تنش دمای بالا، به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصافی انجام شد. نتایج نشان داد که بیشترین میزان بیان ژن (Cycloartenol synthase) CAS در تیمار دمای بالا و سطح دو ppm از هورمون 24- اپی­براسینواستروئید در زمان 24 ساعت پس از تنش (27 برابر) به‌دست آمد. همچنین بیشترین میزان بیان ژن SSR در تیمار دمای نرمال و سطح پنج ppm  در زمان 24 ساعت به میزان 5/3 برابر مشاهده شد. کاربرد سطوح دو و پنج ppm  از هورمون 24-اپی­براسینواستروئید در زمان اعمال تنش دمای بالا، به­صورت معنی‌داری منجر به افزایش بیان ژنSSR  شد. بیان ژنSEP (Squalene epoxidase)  نسبت به شرایط دمای نرمال در سطوح دو و پنج ppm، به‌ترتیب 20 و 10 برابر افزایش یافت. کاربرد 24-اپی­براسینواستروئید بعد از گذشت 24 ساعت، موجب افزایش بسیار معنی‌دار بیان ژن(Sterol methyltransferase)  SMT به میزان شش برابر (نسبت به دمای 23 درجه سانتی­گراد و عدم کاربرد 24-اپی­­براسینواستروئید) شد. بیان ژن (Squalene synthase) SQS با اعمال تیمار دمای بالا و سطوح مختلف 24-اپی­براسینواستروئید نسبت به شرایط نرمال کاهش یافت. نتایج نشان داد که می­توان از 24-اپی­براسینواستروئید و تنش دمای بالا، به­عنوان یک محرک مناسب به­منظور افزایش بیان برخی ژن­های درگیر در مسیر بیوسنتز دایوسجنین و افزایش محتوی دایوسجنین استفاده کرد.