ارزیابی اثر خاک‌ورزی، تنش آبی و کود نیتروژن بر کیفیت علوفه ذرت در کرج

نویسندگان

1 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران

2 دانشیار پژوهشکدۀ علومی محیطی دانشگاه شهید بهشتی تهران.

3 دانشیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 دانشجوی دکتری گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران

5 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijfcs.2020.295521.654681
چکیده

برای مطالعۀ اثر نیتروژن به همراه رژیم‌های آبیاری بر عملکرد و کیفیت ذرت علوفه­ای کشت‌شده در خاک‌ورزی مرسوم و حفاظتی، آزمایشی در سال 1397 به صورت کرت­های دو بار خردشده در قالب بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعۀ دانشگاه تهران اجرا شد. خاک‌ورزی به‌عنوان عامل اصلی در دو سطح (بی‌خاک‌ورزی و مرسوم)، تنش آبی به‌عنوان عامل فرعی در سه سطح 30، 60 و 90 درصد نیاز رطوبتی و کود نیتروژن به‌عنوان عامل فرعی‌فرعی در سه سطح صفر، 50 و 100 درصد میزان توصیه‌شده بر روی صفات کیفی (DMD، WSC، CP، ADF، NDF، CF و Ash) و ماده خشک گیاه ذرت مورد بررسی و مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بیشترین ماده خشک تولیدی ذرت (3/18 تن در هکتار)، به تیمار بدون تنش آب در خاک‌ورزی مرسوم تعلق داشت و ماده خشک تولیدی (2/7 تن در هکتار) در تیمار تنش شدید آب و بی‌خاک‌ورزی مشاهده شد. بیشترین درصد پروتئین خام در علوفه ذرت (22/12 درصد) مربوط به تیمار 100 درصد کود نیتروژن به همراه عدم‌وجود تنش آب در خاک‌ورزی مرسوم بود و کمترین آن (11/6 درصد) به تیمار عدم کاربرد کود نیتروژن و تنش آبی متوسط در سیستم خاک‌ورزی حفاظتی تعلق داشت. بیشترین درصد الیاف نامحلول در شوینده اسیدی در علوفه ذرت (43/25 درصد) در تیمار 100 درصد کود نیتروژن به همراه تنش آبی شدید در خاک‌ورزی حفاظتی مشاهده شد و کمترین شوینده آن (27/13 درصد) از تیمار 100 درصد کود نیتروژن به همراه تنش آبی متوسط در خاک‌ورزی حفاظتی به‌دست آمد. از لحاظ زراعی، به نظر می‌رسد که امکان دست‌یابی به اهداف خاک‌ورزی حفاظتی در کوتاه مدت میسّر نیست؛ به عبارت دیگر، خاک‌ورزی حفاظتی پس از طی دوران گذار تأثیرگذار خواهد بود. همچنین، افزایش مقدار نیتروژن در شرایط تنش آبی تأثیر مثبتی بر خصوصیات کیفی علوفه نداشت.