شناسایی چالش ها و راهبردهای پایداری معیشت عشایر(مورد مطالعه: ایل کلهر تهران)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
doi
10.22034/jsnap.2024.458578.1098چکیده
مقدمه: معیشت خانوارهای عشایری پویا بوده و میتواند نسبت به شرایط در حال تغییر انعطافپذیری نشان دهد. در این راستا، خانوارها به منظور انعطافپذیری بیشتر و حفظ پایداری معیشت خود در طول زمان، به منظور رفع چالشهای پیشروی در معیشت پایدار راهبردها را انتخاب و دنبال میکنند.هدف پژوهش: هدف پژوهش حاضر؛ شناسایی چالشها و راهبردهای پایداری معیشت عشایر مورد مطالعه ایل کلهر تهران است.روش شناسی تحقیق: پژوهش حاضر از نظر هدف؛ کاربردی و دارای ماهیت تفسیری و تحلیلی و از لحاظ روش در گروه پژوهشهای کیفی و کمی قرار دارد. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روشهای گراند تئوری و دلفی و مدل DEMATEL استفاده شده است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر ایل کلهر تهران در روستای مسگرآباد است.یافته ها و بحث: نتایج نشان داد؛ چالشهای (ناپایداری مراتع، مصلحتاندیشیهای نادرست، رویکرد متمرکز، چالشهای نهادی و ساختاری، نبود ظرفیتهای مستمر فروش محصولات، تغییرات کاربری اراضی، ضعف خودباوری در بین عشایر و کهنسال بودن جامعه عشایر) از دل واحدهای معنایی استخراج شد. در ادامه نیز به منظور رفع چالشها، راهبردهای (توسعه امکانات تولیدی، استعدادیابی منطقه و اسکان ایل کلهر با فراهم نمودن امکانات، امکانات مالی و اعتباری، مدیریت هماهنگ و یکپارچه، تابآوری اقتصادی، حکمروایی خوب) استخراج شد. در نهایت نتایج نشان داد؛ راهبردهای (استعدادیابی منطقه و اسکان ایل کلهر با فراهم نمودن امکانات، مدیریت هماهنگ و یکپارچه، تابآوری اقتصادی، حکمروایی خوب ) با مقدار EI مثبت؛ به عنوان راهبردهای تاثیرگذار تعیین شدند و راهبردهای (امکانات مالی و اعتباری و توسعه امکانات تولیدی) با مقدار EI منفی؛ به عنوان راهبردهای تاثیرپذیر تعیین شدند، همچنین از بین راهبردهای تاثیرگذار، به ترتیب: استعدادیابی منطقه و اسکان ایل کلهر با فراهم نمودن امکانات؛ بیشترین و راهبرد حکمروایی خوب؛ کمترین میزان تاثیرگذاری را بر معیشت پایدار عشایر ایل کلهر تهران به خود اختصاص دادهاند.نتایج: با شناسایی چالشها و راهبردهای پایداری معیشت در جوامع عشایری کلهر تهران، بخشی از الزامات شناخت آینده این جوامع ترسیم میگردد، در واقع با شناسایی چالشها، عشایر این منطقه به سمت راهبردهای مناسبتر هدایت میگردند به طوری که معیشت پایدار آنان تصمین میشود و آنان را در برابر اختلالهای بیرونی، مانند تغییرپذیریهای اقلیم و شرایط نامساعد زیستمحیطی مقاوم میسازد.