شناسایی چالش ها و راهبردهای پایداری معیشت عشایر(مورد مطالعه: ایل کلهر تهران)

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

doi
10.22034/jsnap.2024.458578.1098
چکیده

مقدمه: معیشت خانوارهای عشایری پویا بوده و می­تواند نسبت به شرایط در حال تغییر انعطاف­پذیری نشان دهد. در این راستا، خانوارها به منظور انعطاف­پذیری بیشتر و حفظ پایداری معیشت خود در طول زمان، به منظور رفع چالش­های پیش­روی در معیشت پایدار راهبردها را انتخاب و دنبال می­کنند.هدف پژوهش: هدف پژوهش حاضر؛ شناسایی چالش­ها و راهبردهای پایداری معیشت عشایر مورد مطالعه ایل کلهر تهران است.روش­ شناسی تحقیق: پژوهش حاضر از نظر هدف؛ کاربردی و دارای ماهیت تفسیری و تحلیلی و از لحاظ روش در گروه پژوهش­های کیفی و کمی قرار دارد. به منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از روش­های گراند تئوری و دلفی و مدل DEMATEL استفاده شده است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر ایل کلهر تهران در روستای مسگرآباد است.یافته­ ها و بحث: نتایج نشان داد؛ چالش­های (ناپایداری مراتع، مصلحت­اندیشی­های نادرست، رویکرد متمرکز، چالش­های نهادی و ساختاری، نبود ظرفیت­های مستمر فروش محصولات، تغییرات کاربری اراضی، ضعف خودباوری در بین عشایر و کهنسال بودن جامعه عشایر) از دل واحدهای معنایی استخراج شد. در ادامه نیز به منظور رفع چالش­ها، راهبردهای (توسعه امکانات تولیدی، استعداد­یابی منطقه و اسکان ایل کلهر با فراهم نمودن امکانات، امکانات مالی و اعتباری، مدیریت هماهنگ و یکپارچه، تاب­آوری اقتصادی، حکمروایی خوب) استخراج شد. در نهایت نتایج نشان داد؛ راهبرد­های (استعداد­یابی منطقه و اسکان ایل کلهر با فراهم نمودن امکانات، مدیریت هماهنگ و یکپارچه، تاب­آوری اقتصادی، حکمروایی خوب ) با مقدار EI مثبت؛ به عنوان راهبرد­های تاثیرگذار تعیین شدند و راهبردهای (امکانات مالی و اعتباری و توسعه امکانات تولیدی) با مقدار EI منفی؛ به عنوان راهبردهای تاثیرپذیر تعیین شدند، همچنین از بین راهبردهای تاثیرگذار، به ترتیب: استعداد­یابی منطقه و اسکان ایل کلهر با فراهم نمودن امکانات؛ بیشترین و راهبرد حکمروایی خوب؛ کمترین میزان تاثیرگذاری را بر معیشت پایدار عشایر ایل کلهر تهران به خود اختصاص داده­اند.نتایج: با شناسایی چالش­ها و راهبردهای پایداری معیشت در جوامع عشایری کلهر تهران، بخشی از الزامات شناخت آینده این جوامع ترسیم می­گردد، در واقع با شناسایی چالش­ها، عشایر این منطقه به سمت راهبردهای مناسب­تر هدایت می­گردند به طوری که معیشت پایدار آنان تصمین می­شود و آنان را در برابر اختلال­های بیرونی، مانند تغییر­پذیری­های اقلیم و شرایط نامساعد زیست­محیطی مقاوم می­سازد.