فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: زندگی بر مبنای کوچ و مرتعداری نوعی خاص از معیشت در مناطق خشک و نیمه خشک جهان محسوب می­گردد. این روش زندگی دارای سابقه طولانی در ایران است که متناسب با شرایط اقلیمی شکل گرفته است. در سده اخیر تحولات در شیوه زندگی جوامع عشایری بی­نظمی در کوچ عشایر و به تبع آن ورود زودهنگام دام به مراتع و تخریب آن را به­دنبال داشته است.هدف پژوهش: هدف این تحقیق شناخت نیرو محرک­های موثر بر زمان کوچ بهره­برداران عشایری در مراتع شاه­جهان اسفراین است.روش­ شناسی تحقیق: تحقیق حاضر توصیفی- تحلیلی و روش گردآوری داده­ها برای پاسخگویی به سؤالات تحقیق، به­صورت پیمایشی (داده­های اولیه) و ابزار مورد استفاده پرسشنامه­های محقق ساخته است. جامعه آماری تحقیق حاضر، بهره­برداران عشایری سه طایفه باچوانلو، میلانلو و قهرمانلو می­باشند. براساس فرمول کوکران، تعداد 135 بهره­بردار عشایری برای تکمیل پرسشنامه انتخاب گردیدند. در گام بعدی با مراجعه به بهره­برداران عشایری در محل زیست­بوم عشایری اقدام به تکمیل پرسشنامه­ها شد. جهت تحلیل عوامل و نیروهای موثر بر زمان کوچ عشایر از آزمون تی تک نمونه­ای، آزمون تحلیل عاملی و به­منظور مقایسه عوامل موثر در طوایف مختلف از آنالیز واریانس یک­طرفه استفاده شده است.قلمروجغرافیایی پژوهش: قلمروی این پژوهش زیست بوم بهره­برداران عشایری سه طایفه قهرمانلو، باچوانلو و میلانلو واقع در استان­های گلستان و خراسان شمالی می­باشد.یافته­ ها و بحث: براساس نتایج تحقیق از دیدگاه عشایر عامل " کاهش بارندگی و خشکسالی های پی در پی"، "گرمای زودرس در قشلاق" و "ناکافی بودن علوفه در مراتع قشلاقی"، مهمترین عوامل کوچ زودهنگام عشایر محسوب می­شوند، همچنین سه عامل "تعیین تاریخ کوچ از سوی دولت با هماهنگی بهره­برداران"، "وجود علوفه مرغوب در قشلاق" و "وجود مقدار زیاد علوفه در قشلاق"، مهمترین عوامل کوچ بهنگام عشایر محسوب می­شوند.نتایج: براساس نتایج تحقیق می­توان تغییر شرایط اقلیمی را به­عنوان مهمترین نیروی محرک کوچ زودهنگام عشایر در منطقه شاه­جهان اسفراین به­شمار آورد.