فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال‌های اخیر استفاده از رویکرد مشارکت عمومی- خصوصی (3P) جهت اجرای پروژه‌های زیربنایی بسیار مورد توجه قرار گرفته است. شناسایی و تحلیل ریسک در این پروژه‌ها همواره یکی از چالش‌های اصلی این رویکرد بوده است. هدف مقاله حاضر تعیین سطوح مختلف ریسک در پروژه‌های پروژه‌های 3P آب و فاضلاب کشور ایران با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و پیمایش میدانی است. با به‌کارگیری یک پروتکل سه فازه و توسعه یک روش تلفیقی تحلیل ریسک، ضمن شناسایی و تفکیک ریسک‌ها، به ارزیابی سطوح مختلف ریسک در این پروژه‌ها پرداخته شد. در فاز اول، 49 عامل ریسک شناسایی و در 6 گروه اصلی شامل ریسک‌های فنی(R1)، اقتصادی(R2)، سیاسی(R3)، قوانین(R4)، محیطی(R5) و مدیریتی(R6) تفکیک گردید. در فاز دوم جهت استخراج ریسک‌های بحرانی‌تر، به تحلیل و غربالگری ریسک‌ها با ترکیب تکنیک‌های دلفی فازی(FD) و آنالیز خطا و آثار آن(FMEA) با بهره‌گیری از نظرات خبرگان پرداخته شد. براساس نتایج، 23 عامل فرعی ریسک با مقدار RPNNormalized بیشتر از 5/0 به‌عنوان ریسک‌های بحرانی معرفی شدند. در فاز سوم با روش ارزیابی مصنوعی فازی(FSE) در ترکیب با روش FMEA، سطوح مختلف کل ریسک‌ها(ORL) تعیین شد. براساس نتایج گروه‌های ریسک R2، R1، R3،R4 ، R6 و R5 به‌ترتیب با ORL برابر 468/7، 262/7، 132/7، 992/6، 815/6 و 670/6 به‌عنوان بحرانی‌ترین گروه‌های ریسک در پروژه‌های 3P آب و فاضلاب شناسایی شدند. ریسک‌های تخصیص منابع مالی و تعهدات سرمایه‌گذار(R2-6)، عدم شفافیت مسائل اجرایی و تغییر در مشخصات طرح(R1-1)، مشکلات فرآیند نظام دولتی در انعقاد قرارداد(R3-5)، طولانی شدن زمان اخذ مجوزها و تمدید آنها(R4-6)، مدیریت، کنترل و بهره‌برداری منسجم از منابع آب(R6-8) و تغییرات آب‌وهوایی و الگوی بارندگی(R5-2) در هر یک از گروه‌های فوق به‌عنوان مهمترین عامل ریسک بحرانی تعیین گردید. درنهایت مقدار ORL پروژه‌های 3P آب و فاضلاب در کشور برابر با 077/7 تعیین شد که این موضوع بیانگر سطح ریسک کل زیاد این پروژه‌ها می‌باشد.