معکوسسازی خطی دوبعدی دادههای الکترومغناطیس زمینی حوزه فرکانس با چشمه مصنوعی در محدوده عدد القاء کوچک
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار، دانشکده مهندسی معدن و متالورژی، دانشگاه یزد، یزد، ایران
doi
10.22059/jesphys.2022.334600.1007385چکیده
بهمنظور بازسازی مقاطع رسانایی الکتریکی زیرسطحی با استفاده از دادههای ژئوالکترومغناطیس حوزه فرکانس تحت شرایط عدد القاء کوچک، یک الگوریتم مدلسازی معکوس تکراری در دو بعد از طریق رویکرد معادلات انتگرال خطی در محیط برنامهنویسی MATLAB توسعه داده شده است. الگوریتم معکوسسازی حاضر بر اساس یک مدلسازی پیشرو خطی دوبعدی بنا نهاده شده است که برای حل این مسئله پیشرو از راهحل عددی بهجای شیوه تحلیلی استفاده میشود. از قابلیتهای این الگوریتم خطی، محاسبه کرنل تنها در یک مرحله و استفاده از آن در تمام تکرارها میباشد که باعث افزایش سرعت محاسبات میشود. ورودی این فرایند معکوسسازی، مقادیر رسانایی الکتریکی ظاهری میباشند. برای بهینهسازی تابع هدف از شیوه کمترینمربعات وزن دادهشده با حضور منظمسازی و همچنین اعمال قید، از طریق تابع وزندهی عمقی، استفاده شده است که از شدت عدمیکتایی و ناپایداری آن کاسته شود. در این تحقیق، مقدار اولیه پارمتر منظمسازی با استفاده از بیشنه مقدار ماتریس عملگر پیشرو حاصل و سپس بهینه میشود. الگوریتم مذکور قادر به معکوسسازی در دو حالت منفرد و توأمان آرایههای همصفحه افقی و همصفحه قائم میباشد. صحت این الگوریتم با استفاده از دادههای حاصل از دو مدل مصنوعی، مدل اول شامل یک آنومالی در دو حالت افقی یا قائم و مدل دوم شامل چهار آنومالی با ابعاد و موقعیتهای مختلف، و همچنین دادههای مربوط به یک دایک ضخیم در آفریقای جنوبی ارزیابی میشود. دادهها از طریق شرایط دستگاههای EM31، EM34 و EM38 شبیهسازی یا برداشت شدهاند. نتایج معکوسسازیها کارآیی روش را در حد مطلوب نشان میدهند.