واکاوی ویژگی های معماری انعطاف پذیر سکونت عشایر استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی معماری، دانشگاه آیت الله بروجردی، لرستان، ایران.

2 گروه مهندسی عمران و معماری، دانشگاه تربت حیدریه، تربت حیدریه، ایران

doi
10.22034/jsnap.2023.399874.1060
چکیده

مقدمه: معیشت عشایر مبتنی بر دامداری است و لذا شیوه سکونت آنها نیز به این موضوع بستگی دارد. این شیوه زندگی که از قدیمی­ترین انواع زندگی بشری است، مبتنی بر کوچ و جابجایی سالانه است؛ به این ترتیب که عشایر به منظور تعلیف دام­های خویش، مجبور به تغییر مکان و یافتن چراگاه­های مناسب برای آنها هستند. در این شیوه زندگی، طبیعت به عنوان بستر اصلی حیات آنها شناخته می­شود و سازگاری با آن، مهم ترین اصل در این شیوه به شمار می­رود.هدف پژوهش: بررسی و شناخت مؤلفه­های شکل­گیری سکونت عشایر استان خراسان رضوی می­باشد.روش‌شناسی تحقیق: پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی- تحلیلی ژرفانگر می­باشد. به منظور گردآوری اطلاعات از دو روش اسنادی شامل مطالعه کتب، مقالات، پایان­نامه­ها…، و پیمایشی شامل بازدید میدانی، مصاحبه و پرسشنامه استفاده شده است.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو در این پژوهش محدوده استان خراسان رضوی می­باشد.یافته ­ها و بحث: عشایر خراسان رضوی به طور کلی به صورت کوچ­رو می­باشند ولی طبق بررسی­های به عمل آمده در سال­های اخیر بخشی از عشایر این استان به دلیل کمبود امکانات و خدمات مناسب از جمله مسکن مناسب در شهرک­های اطراف مشهد و تعدادی از روستاهای مشهد ساکن شده­اند. در این پژوهش با بررسی جمعیت ایلات و طوایف عشایر خراسان رضوی، نوع سکونت عشایر خراسان رضوی در ییلاق و قشلاق و مولفه ­های مؤثر در شکل­گیری مسکن ایشان مورد مطالعه و بررسی قرارگرفت.نتایج: یافته­ های پژوهش حاکی از آن است که استفاده و تلفیق اصول حاکم بر زندگی کوچ­نشینان خراسان رضوی با تکنولوژی و فناوری­های روز می­تواند گامی در جهت غنای طراحی و اجرای مسکن انعطاف­پذیر برای عشایر باشد.