فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: امروزه مرزهای مشترک بین کشورها بعنوان فرصت­های مختلف تعاملی در ارتباط با کنش­های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی هستند؛ چنین پتانسل­هایی موجب شده است که مناطق مرزی و تاثیرات مرزی در تحقیقات توسعه­ای اعم از اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی مورد توجه قرار گیرند، زیرا که این استنباط و تصور ایجاد شده است که این مناطق جغرافیایی ویژه موجب سازگاری، همسانی اقتصادی، تثبیت امنیت و پایداری مناطق پیرامون می­گردند.هدف پژوهش: هدف این تحقیق، ارزیابی جایگاه مرز در پایداری اقتصادی مناطق مرزی در قلمرو کوچ­نشینان (مورد مطالعه: شهرستان­های زهک، هیرمند و نیمروز) است.روش ­شناسی پژوهش: این پژوهش، از نظر هدف، جزء پژوهش‎های کاربردی و دارای ماهیتی تحلیلی-توصیفی می­باشد. ابزار تحقیق مصاحبه و پرسشنامه می­باشد. جامعه آماری بخش کمی تحقیق، شامل ساکنان شهرستان­های زهک، هیرمند و نیمروز، با جمعیت (186564 نفر) می­باشدکه حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران (383 نفر) تعیین شد. که این تعداد به نسبت با توجه به جمعیت بین شهرستا­های مورد مطالعه تقسیم شد. همچنین برای انتخاب جامعه نمونه بخش کیفی نیز از روش نمونه‏گیری هدفمند استفاده شد که در مجموع تعداد 50 نفر به عنوان جامعه نمونه انتخاب شدند. در نهایت جهت تجزیه و تحلیل اطلاعات، از نرم­افزار SPSS و روش­های (دلفی، گراندد تئوری) و موریس دیویس استفاده شد.قلمرو جغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی پژوهش را نواحی واقع در قلمرو کوچ نشینان در منطقه سیستان (شهرستان­های زهک، هیرمند و نیمروز) را شامل شده است.یافته ­ها و بحث: از نتایج مصاحبه­ها با استفاده از روش تئوری زمینه­ای، جهت شناسایی گویه­ها، شاخص­ها و مولفه­های اقتصادی با تاکید بر نقش مرز، 39 گویه، 11 شاخص و 5 مولفه (افزایش در فرصت‏های شغلی، رشد اقتصادی در منطقه، تولید و افزایش درآمد، افزایش تاب­آوری اقتصادی در برابر بحران­های ناشی از خشکسالی و... و توسعه کسب و کارها (کارآفرینی در مقیاس خرد و کلان) استخراج شد. همچنین نتایج آزمون موریس دیویس، جهت بررسی دامنه پایداری و ناپایداری شهرستان­ها در ابعاد مورد بررسی نشان داد، پایداری اقتصادی هر سه شهرستان­ مورد مطالعه در سطح نیمه­پایدار قرار دارند.نتایج: با توجه با اینکه وضعیت پایداری اقتصادی حوزه مورد بررسی در سطح نیمه­پایدار قرار دارد، لذا راهبردهای مشخص به منطور نیل به توسعه پایدار اقتصادی در قلمرو کوچ­نشینان با تاکید بر جایگاه مرز در گرو شناسایی و بررسی پتانسیل­های دروندادی از طریق مطالعات کیفی و جامع در کنار سلسله برنامه­ریزی­های مدیریتی نظیر تبیین قوانین و مقررات مرتبط و نیز سازماندهی امکانات اقتصادی مرز و سازوکارهای اجرایی آنها می­باشد.