فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: پرداختن به موضوع سطح‌بندی پایداری فضایی در سکونتگاه‌های انسانی ما را قادر خواهد کرد تا با شناختی کافی از مکان‌های مطالعه شده برای برنامه‌ریزی و مدیریت مطلوب‌تر آنها اقدام کنیم. در واقع پایداری فضایی روستا چیزی جز ایجاد آسایش فضای سکونت برای روستاییان نیست. علاوه بر این، جلوگیری از هدررفت منابع سرزمینی، منابع انسانی و منابع سرمایه‌ای در بحث پایداری فضایی مورد توجه پژوهشگران است. دستیابی به چنین خواسته‌ای از طریق انجام طرح هادی در روستا امکان‌پذیر است. این طرح یک ابزار مدیریتی مطلوب برای نظارت، کنترل، جهت‌دهی و بهبود کارایی عملکردها با هدف تجدید حیات و هدایت روستا از لحاظ ابعاد فیزیکی، اقتصادی و اجتماعی است.هدف پژوهش: ارزیابی نقش طرح هادی روستایی بر پایداری فضایی روستاهای شهرستان آبدانان است.روش‌شناسی تحقیق: این پژوهش از نظر هدف، «کاربردی» و از نظر روش، «توصیفی ـ تحلیلی» است. در این پژوهش از روش کتابخانه‌ای و همچنین برداشت‌های میدانی (مشاهده، مصاحبه و نظرسنجی از صاحب‌نظران و مسئولین) برای جمع‌آوری اطلاعات مورد نیاز پژوهش استفاده شده است. جامعۀ آماری پژوهش شامل 16 روستای شهرستان آبادانان واقع در استان ایلام می‌باشد که در آنها طرح هادی اجرا شده است: انجیره، گنداب، پشت قلعه، جابرانصار، هفت چشمه، شهرک هزارانی، وچکاب جودکی، وچکبود علیا، سرپله، ژیور، گل گل علیا، گل گل سفلی، هونگه، آب انار، سیاه گل و هلیوه.قلمرو جغرافیایی پژوهش: شهرستان آبدانان با مساحت ۲۹۱۹ کیلومترمربع در جنوب و جنوب‌شرقی استان ایلام واقع شده و از سمت شمال به شهرستان‌های زرین‌آباد و بدره، از جنوب به استان خوزستان و شهرستان دزفول، از شرق به شهرستان دره شهر، از غرب به شهرستان دهلران محدود می‌شود.یافته‌ها و بحث: برای ارزیابی اثرات طرح­های هادی اجرا شده بر پایداری فضایی روستاهای نمونه، از شاخص‌هایی نظیر جمعیت، فعالیت، تعاملات فضایی و ارتباطات (سلسله مراتب سکونتگاه‌ها) و مشارکت استفاده شده است. میزان تأثیر بعد مسکن بر کیفیت زندگی روستاییان برپایۀ طرح هادی بیش از سایر ابعاد بوده است. بعد مشارکت نیز از نظر مردم نیز در جایگاه دوم از میزان تأثیر‌گذاری بوده است. ابعاد شبکه معابر، کاربری اراضی و خدمات و تعاملات فضایی و ارتباطات در جایگاه‌های بعدی از اجرای طرح هادی بر میزان کیفیت زندگی قرار گرفتند.نتایج: نتایج نشان داد که اجرا و نقش طرح‌های هادی در پایداری کالبدی ـ فضایی سکونتگاه‌های روستایی بر کیفیت زندگی روستاهای مورد مطالعه کاملاً مشهود است.