آرایههای پیرنگساز» در داستانهای کودک: با رویکرد نشانهشناسی
نویسندگان
1 دانشجوی ارشد رشته زبانشناسی رایانشی، دانشگاه تهران، ایران
doi
10.22124/naqd.2021.16487.1990چکیده
پیرنگ مجموعهای از توالی حوادث داستان است در چارچوب نظام علّی. درواقع، پیرنگ ماده داستانیِ شکلنیافتهای در ژرفساخت روایت و مستقل از شیوه روایتگری و گشتارهای زبانیِ روساخت است. از منظر این پژوهش، آرایهها دو گونهاند: روایی و پیرنگی. «آرایه روایی»، شگردی آوایی یا معنایی، مازاد بر پیرنگ، و برای غنیسازی زیباییشناختیِ روایت است و اگر از روایت حذف شود، نظام علّیِ پیرنگ و هسته مرکزی داستان مخدوش نمیشود. دوگانِ هر «آرایه روایی» یک «آرایه پیرنگی» است که از پیرنگ قابلحذف نیست. هدف پژوهش پیشِرو معرفی نشانهشناختیِ آرایههای اخیر است که نه بهعنوان شگردهایی صرفاً زیباییشناختی بلکه بهعنوان سازههایی پیرنگساز در داستانهای کودک -در تناظر با آرایههای ادبی- قرار دارند. مسئله پژوهش چگونگی بازتاب نشانهشناختیِ آرایهها در ژرفساخت داستانها و منظومههای روایی کودک است. در همین راستا، این پژوهش ابتدا الگوی سهوجهیِ نشانهشناسی پرس مبتنی بر «بازنمون، تفسیر، موضوع» را توصیف، سپس با رویکردی تحلیلیتوصیفی تعریف آرایههای ادبی را به تعریف نشانهشناختیِ دوگانِ پیرنگسازش گسترش میدهد. پژوهش حاضر برای نخستینبار به کارکرد روایتشناختی و غیربلاغیِ علم بدیع توجه میکند. ازآنجاکه دستهبندیهای شعرمحورِ سنتیِ آرایهها، بسندگی لازم را برای تحلیل متون روایی ندارند، بنابراین پژوهشهای روایتمحور در زمینه آرایهها از ضرورتهای نقد ادبی بهشمار میآیند.