فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با توجه به اهمیت پدیده تغییرات آب‌وهوایی و گرمایش جهانی، آگاهی از رفتار گذشته، حال و آینده عناصر آب‌وهوایی از اهمیت شایان توجهی برخوردار است. در همین راستا، در پژوهش حاضر تلاش می‌شود داده‌های میانگین سالانه دما در ایستگاه مهرآباد تهران از سال 1330 تا 1394 بررسی شود. بدین‌منظور و برای شناسای تغییرات زمانی میانگین دمای سالانه، مدل‌سازی آماری–خانواده مدل‌های آریما (ARIMA) به‌کار گرفته شد. برای نیل به این هدف، معنی‌داری آماری مراتب و اجزای مختلف مدل، برای پیش‌بینی وارسی شد. در نهایت دو مدل ARIMA(0,1,1)con و ARIMA(2,1,0)con به‌عنوان مدل‌های رقیب انتخاب شدند. معیارهای نهایی نشان دادند که مدل ARIMA(0,1,1)con به‌عنوان مناسب‌ترین مدل برازنده بر دمای سالانه ایستگاه مهرآباد تهران است. همچنین، آزمون‌های آماری خودهمبستگی، ضریب همبستگی پیرسون، همگنی نرمال استاندارد، وانیومن، انحرافات تجمعی، نقاط عطف، علامت و پورت مانتئو برای وارسی رفتار باقی‌مانده‌های مدل پیش‌بین استفاده شد. علاوه‌بر این، شیوه‌های ترسیمی برای نرمال‌بودن باقی‌مانده‌ها، استقلال، ثابت‌بودن واریانس بر روی باقی‌مانده‌های مدل ARIMA(0,1,1)con، در راستای بالا بردن اطمینان آماری عدم‌قطعیت مدل پیش‌بین انجام شد. یافته‌های حاصل از مدل نشان می‌دهد که به‌طور میانگین هر سال نسبت به سال قبل از خود حدود میزان 038/0 درجه سلسیوس افزایش دما را تجربه می‌کند. میانگین دمای 16 ساله پیش‌بینی به‌طور میانگین برابر 742/17 درجه سلسیوس خواهد بود. نتایج آزمون‌ها نیز نشان دادند باقی‌مانده‌های مدل ARIMA(0,1,1)con رفتار تصادفی دارند، که نشان می‌دهد مدل حاصل، برازنده پیش‌بینی برای سری زمانی میانگین سالانه دما در ایستگاه مهرآباد تهران است.