فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در بازنویسی‌های مصور از شاهنامه برای کودکان، سبک‌های متفاوتی از تصویرگری ملاحظه می‌گردد. این سبک‌ها که طیف گسترده‌ای را در برمی‌گیرند، با بهره‌گیری از نشانه‌های بصری، به تقویت یا گاه تضعیف مفاهیم زبانی پرداخته‌اند. یکی از کارکردهای نشانه‌های دیداری در روایات، شخصیت‌پردازی یا شناساندن هویت‌ قهرمانان است. این علامات به خواننده کمک می‌کنند تا شخصیت داستان را با توجه به ویژگی‌هایی که متن و گاه برون‌متن از وی یاد کرده‌اند، بشناسد. نشانه‌ها شامل قراین متنی، ابزار، مَرکَب، پوشش، رنگ، حالات چهره، اندازه شخصیت، محل قرارگیری او در صحنه، و سایر نشانه‌های مرتبط با وی هستند. در این مقاله علائم هویت‌شناسانه‌ در تصویرگری‌های شاهنامه برای کودکان با توجه به نظام نشانه‌شناسی پیرس طبقه‌بندی و تحلیل می‌گردند. سه‌گانه پیرس (شمایل، نمایه، نماد) میزان فاصله دال از مدلول را می‌نمایاند. نشانه‌های شمایلی دارای بیشترین حد مشابهت با مدلول هستند و نشانه‌های نمادین دارای کمترین. نشانه‌های نمایه‌ای در میانه قرار می‌گیرند. از رهگذر این بررسی، به اهمیت تصویر به عنوان امری روشنگر در افزایش درک شناختی کودکان پی می‌بریم و درمی‌یابیم این نشانه‌ها در عین این­که موتیف‌هایی برای بازشناسی شخصیت‌های داستان هستند، بازتاب ویژگی‌های اجتماعی و فرهنگی نیز به شمار می‌آیند و تصویرگران همواره مخاطب کودک و پندارهای فرهنگی و تجربه‌های پیش‌آموخته او در درک تصویر را اساس تصویرگری متون قرار نداده‌اند؛ بلکه پسند عمومی و سبک فردی را لحاظ کرده‌اند. از میان سه سبک بررسی‌شده (واقع‌گرا، انتزاعی، و نگارگرانه) سبک واقع‌گرا دارای بیشترین، و سبک نگارگرانه دارای کمترین نشانه‌های شمایلی و نمایه‌ای جهت شناسایی هویت شخصیت‌های داستان هستند.