تحلیل الگوی تعاملات فضایی عشایر با تأکید بر جریان سرمایه(مورد مطالعه: زیست بوم طایفه بابادی ایل بختیاری)
نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22034/jsnap.2023.384621.1045چکیده
مقدمه: تمایزات فضایی فعالیت کنشگران عشایری بدنبال گسترش زیرساختهای روابط- مناسبات سرمایه بر پدیدار گردید. به گونهای که بیشتر از اینکه متکی به منابع تولیدی و ویژگیهای درون قلمروی برای خدمت ارزش اضافی باشد به شدت تحت تأثیر گونههای تعاملات برون قلمروی زیستبوم(شهرها-روستاها) است. در این راستا، عدم تعادل فضایی شکل داده که بهبود زیرساختهای ارتباطی، بسترهای خلاقیت را برای برنامهریزی پایداری توسعۀ و یکپارچگی زیست بوم فراهم کرده است.هدف پژوهش: در چارچوب پارادایم شبکهی با تأکید بر رویکرد اصول شبکه منطقهی بدنبال تحلیل نقش و کارکردهای سامانههای ییلاقی و قشلاقی درون قلمروی زیستبوم و روابط- مناسبات و پیوندهای برون قلمروی زیست بوم با شهرها و روستاها مبنی بر نگهداشت سرمایه و انتقال اندوختهها(نگهداری در بانک، صندوق و تعاونیها، خرید و اجاره ملک و مستغلات، افزایش دام و تولیدات، بیمه) به منظور کسب ارزش بیشتر است. از جمله این تأثیرات به تمایزات فضایی سامانهها و تداخل کاربران بر منابع همدیگر اشاره نمود.روش شناسی تحقیق: به لحاظ هدف، کاربردی و بر اساس روش توصیفی-تحلیلی است. شیوۀ گردآوری دادهها با توجه به ماهیت پژوهش، کتابخانهای و به صورت بازدید میدانی مبنی بر تمام شماری سامانهها در سطح زیست بوم هستند. دادهها و اطلاعات مورد نیاز از ابزار پرسشنامه، و فن پرسشگری جمع آوری شده است. سپس از روش تحلیل شبکه فضایی(که اساس آن به روش تحلیل شبکه اجتماعی بر میگردد) استفاده شده است. در چار چوب این روش معیارهای اساسی تحلیل مبتنی بر شاخصهای طبقه بندی شده جریانات ذیل روابط مفهومی عناصر انطباق یافته شبکهها هستند. ابزار مورد استفاده برای تحلیل نیز نرمافزار(Ucinet) است.قلمروجغرافیایی پژوهش: سامانههای ییلاقی واقع در دهستان شوراب تنگزی و سامانههای قشلاقی پیرامون دهستانهای(لالی،اندیکا،گتوند،شوشتر،مسجد سلیمان) به مثابه کل زیستبوم و همچنین میان بندهای (چما، خون کشته، زرده، لپد، چلو، شیمبار، منار) مد نظر قرارگرفت.یافته ها و بحث: برای برنامهریزی متمرکز و تجدید ساختار سرمایه گذاری برای دستیابی به پایداری توسعه کل زیستبوم یکپارچه، نیازمند شناخت الگوهای فضایی تعاملات ویژگیهای روابط - مناسبات پیدا و پنهان میان درون و برون قلمروی است.نتایج: ماهیت جریان سرمایه متکی به منابع محیطی(فضای چراگاه و مرتع)، عرضه و تولیدات دامی، با نقشپذیری کانونهای شهری لالی، زیستبوم محدوده به سه شهر اصلی در همسایگی زیستبوم است. با پیروی از الگوی فضایی قطبی اندوختههای مالی و سرمایه برای خرید خانه و ملک در مجاورت سامانههای قشلاقی و برای خرید و افزایش دام به سامانههای ییلاقی زیستبوم انتقال مییابد. از اینرو، رتبۀ اول، دوم، سوم را شهرهای لالی، فارسان و شهرکرد و سامانههای ییلاقی گلچین، چمدر و آب بخشان رتبههای چهارم، پنجم و ششم را به خود اختصاص داد.