دفاع مستقیم برخی ارقام لوبیا (Phaseolus vulgaris) نسبت به حمله کنه دولکهای (Tetranychus urticae Koch.)
نویسندگان
1 استاد، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا همدان
2 دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
3 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
4 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
doi
10.22059/ijfcs.2020.285372.654626چکیده
بهمنظور بررسی دفاع مستقیم گیاهچهای نسبت به حمله کنه دولکهای با استفاده از آزمونهای مقاومت (آنتیزنوز، آنتیبیوز، تحملپذیری و شاخصPRI)، خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی ده رقم لوبیا، در سال 1396 مورد ارزیابی قرار گرفت. سازوکار آنتیزنوز و تحملپذیری، بهعنوان دقیقترین آزمونها در ارزیابی مقاومت لوبیا در مقابل حمله TSSM شناخته شدند. از طرفی، صفات دیر جوانهزنی، رشد و نمو سریع، زودرسی، تیپ رشدی ایستاده بوته، سطح کم کوتیلدون و ضخامت برگ همراه با رنگ تیره آن، بهعنوان راهکارهای سازوکار فرار در ارقام مقاوم لوبیا علیه حمله کنهشناخته شدند. برخی صفات اپیدرمی مانند کرک قلابی شکل و تراکم و فراوانی بالای کرک، به ویژه در ناحیه اپیدرم زیرین برگ، با داشتن رفتار به تله انداختن کنه، بهعنوان اولین سد دفاعی با ارقام متحمل لوبیا ارتباط بالایی داشتند. در حقیقت، صفت قلابی شکل کرک در برگ، ضمن درگیرشدن با قسمتهای مختلف بدنمانند پنجه پا، قطعات دهانی و تخمریز، مانع حرکت، تغذیه و تولیدمثل TSSM میشوند. این ویژگیها باعث کاهش سطح آسیب برگ و در نتیجه افزایش تحمل لوبیا شدند. لاینهای 98-071-65، 107-062-56 ورقم ناز،بهعنوان متحملترین ارقام و ژنوتیپهای اختر و 400-071-65 بهعنوان حساسترین ارقام ارزیابی شدند.