دفاع مستقیم برخی ارقام لوبیا (Phaseolus vulgaris) نسبت به حمله کنه دو‌لکه‌ای (Tetranychus urticae Koch.)

نویسندگان

1 استاد، گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا همدان

2 دانشجوی دکتری، گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

3 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

4 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران

doi
10.22059/ijfcs.2020.285372.654626
چکیده

به‌منظور بررسی دفاع مستقیم گیاهچه­ای نسبت به حمله کنه دو­لکه­ای­ با استفاده از آزمون­های مقاومت (آنتی­زنوز، آنتی­بیوز، تحمل­پذیری و شاخصPRI)، خصوصیات مورفولوژیکی و فیزیولوژیکی ده رقم لوبیا، در سال 1396 مورد ارزیابی قرار گرفت. سازوکار آنتی­زنوز و تحمل­پذیری، به‌عنوان دقیق­ترین آزمون­ها در ارزیابی مقاومت لوبیا در مقابل حمله TSSM  شناخته شدند. از طرفی، صفات دیر جوانه­زنی، رشد و نمو سریع، زودرسی، تیپ رشدی ایستاده بوته، سطح کم کوتیلدون و ضخامت برگ همراه با رنگ تیره آن، به‌عنوان راهکارهای سازوکار­ فرار در ارقام مقاوم لوبیا علیه حمله کنهشناخته شدند. برخی صفات اپیدرمی مانند کرک قلابی شکل و تراکم و فراوانی بالای کرک، به ویژه در ناحیه اپیدرم زیرین برگ، با داشتن رفتار به تله انداختن کنه، به‌عنوان اولین سد دفاعی با ارقام متحمل لوبیا ارتباط بالایی داشتند. در حقیقت، صفت قلابی شکل کرک در برگ، ضمن درگیرشدن با قسمت­های مختلف بدنمانند پنجه پا، قطعات دهانی و تخم­ریز، مانع حرکت، تغذیه و تولیدمثل TSSM می­شوند. این ویژگی­ها باعث کاهش سطح آسیب برگ و در نتیجه افزایش تحمل لوبیا شدند. لاین­های 98-071-65، 107-062-56 ورقم ناز،به­عنوان متحمل­ترین ارقام و ژنوتیپ­های اختر و 400-071-65 به‌عنوان حساس­ترین ارقام ارزیابی شدند.