ارزیابی ژنتیکی برخی صفات فنولوژیک و ریخت‌شناسی در ژنوتیپ‌های کلزا (Brassica napus L.) با استفاده از تجزیه لاین در تستر

نویسندگان

1 دانش آموخته کارشناسی ارشد اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

3 دانشیار، دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد

4 دانشیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2020.239238.654364
چکیده

با توجه به اهمیت برآورد ترکیب‌پذیری، وراثت‌پذیری، اجزای واریانس ژنتیکی و نحوه عمل ژن در طراحی برنامه‌های به‌نژادی کلزا، آزمایشی بر اساس روش لاین در تستر با 15 دورگ حاصل از تلاقی پنج لاین کلزای بهاره با عملکرد متوسط شامل SPN3، SPN9، SPN36، SPN30 و DH4، با سه ژنوتیپ کلزای بهاره پرمحصول شامل SPN34، RGS003 و SPN1 به عنوان تستر، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با دو تکرار اجرا شد. تفاوت بین دورگ‌ها برای تمامی صفات مورد مطالعه بجز طول دوره گل‌دهی، معنی‌دار شد. در کنترل ژنتیکی صفات، اهمیت اثر افزایشی ژن‌ها برای تمامی صفات مورد مطالعه بجز قطر ساقه و عملکرد دانه بالاتر برآورد شد. وراثت‌پذیری عمومی صفات از 03/86 % برای قطر ساقه تا 53/98 % برای تعداد روز تا خاتمه گلدهی متغیر بود. حداقل و حداکثر وراثت‌پذیری خصوصی، به‌ترتیب در قطرساقه (83/56 %) و تعداد شاخه فرعی (63/91 %) مشاهده شد. در بین ژنوتیپ‌های مورد مطالعه، تستر SPN1 و لاین‌های DH4 و SPN30، بیشترین ترکیب‌پذیری عمومی را دارا بودند. با توجه به برتر بودن دورگ‌های DH4×RGS003 ، RGS003× SPN36و SPN30×RGS003 می‌توان آن‌ها را برای تولید ارقام دورگ در برنامه های اصلاحی آینده توصیه نمود.