بررسی رابطه تغییر تراز فشار وردایست با چرخند‌های توأم با بارش‌های فراگیر ایران

نویسندگان

1 استاد، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 استاد، گروه آب و هواشناسی دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

3 دانش‌آموخته دکتری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

doi
10.22059/jesphys.2021.319692.1007300
چکیده

بررسی رخداد توأم چرخندها و تغییر تراز فشار وردایست اطلاعات مفیدی درباره ویژگی‌های جو به‌ویژه در ارتباط با رخداد بارش­های فراگیر ایران به‌دست می‌دهد؛ زیرا از عواملی که منجر به بروز بارش­های فراگیر در ایران می­شود، چرخندهای ورودی به کشور است. شناخت ساز وکارهای مرتبط با چرخند­ها می­تواند در شناخت بهتر و پیش­بینی آنها مؤثر باشد. به‌همین دلیل در پژوهش حاضر ارتباط وردایست با چرخندهای تأثیرگذار بر بارش­های فراگیر ایران مورد بررسی قرار گرفت. جهت انجام پژوهش از داده­های دما و ارتفاع ژئوپتانسیل پایگاه داده ECMWF و جهت انتخاب روزهای توأم با بارش فراگیر ایران نیز از داده­های پایگاه اسفزاری (نسخه سوم) استفاده شده است. با توجه به این‌که مطالعه تمام روزهای توأم با بارش فراگیر در این پژوهش امکان­پذیر نبود، از میان تمام روزهای توأم با بارش فراگیر، روزهایی که درصد مساحت تحت پوشش بارش در آنها بیشتر بود، برای ماه­های مختلف انتخاب شد. در نهایت درطول دوره موردمطالعه 8 روز در 8 ماه مختلف انتخاب شد. برای هر روز منتخب، چرخند فعال شناسایی و ویژگی­­های وردایست در زمان شروع چرخند و روز رخداد بارش فراگیر بررسی شد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش مشخص شد که در تمام 8 روز مورد واکاوی، در روز شروع فعالیت چرخند و در روز توأم با بارش فراگیر برروی ایران، تراز فشار وردایست تفاوت‌های قابل‌توجهی با مناطق هم‌عرض (و اطراف) خود دارد. در این هنگام تراز فشار وردایست مقادیر عددی بزرگ‌تری را نشان می‌دهد.