پاسخ فیزیولوژیک و زراعی ژنوتیپ‌های امید بخش گلرنگ به تنش کمبود آب آخر فصل

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

2 دانشیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

3 استادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه شهیدمدنی آذربایجان

4 استادیار موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22059/ijfcs.2020.293812.654667
چکیده

با هدف شناسایی اثرات خشکی آخر فصل روی اجزای عملکرد، عملکرد دانه و روغن و برخی شاخص­های فیزیولوژیک مرتبط با تحمل به خشکی در ژنوتیپ­های امید­بخش گلرنگ، آزمایشی به­صورت کرت‌های خرد شده بر پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار، در اراضی شور مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، طی سال زراعی 98-1397 اجرا شد. فاکتور اصلی، خشکی با دو سطح بدون تنش و تنش از گل‌دهی تا رسیدگی دانه و فاکتور فرعی، شش ژنوتیپ­ گلرنگ (پدیده، قزاقی، لاین­های92، 68، 97 و 132) بودند. در اثر تنش خشکی، اجزای عملکرد، عملکرد دانه و روغن، شاخص کلروفیل برگ، هدایت روزنه‌ای و مقدار نسبی آب برگ (RWC) به­طور معنی­داری کاهش و دمای برگ افزایش یافت و مقادیر این صفاتآن‌ها بین ژنوتیپ­ها متفاوت بود. همبستگی­ بین این شاخص­ها و اجزای عملکرد و عملکرد دانه و روغن معنی­دار شد. بنابراین نقش همه اجزای عملکرد و درصد روغن دانه روی محصول­دهی معنی­دار بود. رقم پدیده و لاین امید بخش 68، با کسب مقادیر بالاتر این شاخص­ها، همواره بیشترین عملکرد دانه و روغن را نشان دادند. شاخص­های کلروفیل برگ، هدایت روزنه، مقدار نسبی آب برگ و دمای برگ، به اثرات خشکی روی ژنوتیپ­های گلرنگ را نشان دادند و توان لازم برای گزینش ژنوتیپ­های متحمل به خشکی را داشتند.