فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جت حاره وابسته به نوسان شبه‌‌‌دوسالانه QBO (Quasi Biennial Oscillation) به‌عنوان یک عامل تأثیر­گذار بر جنب­حاره وردسپهرزبرین مطرح است. در این پژوهش اثر QBO بر شکست امواج روی شرق مدیترانه و غرب­آسیا  از دیدگاه عرض‌های بحرانی بررسی می­شود. با استفاده از داده­های بازتحلیل ERA-Interim بین سال‌های 2018-1979، کمیت­های شار فعالیت موج و شیو تاوایی پتانسیلی شبه‌‌‌زمینگرد در فازهای شرقی و غربی نوسان شبه دوسالانه QBO محاسبه و بررسی شده­اند. نتایج نشان داد که در شکست امواج روی غرب آسیا همراه با استقرار و تقویت جت­ها در بالادست و پایین­دست ناوه­ها، مقادیر منفی شیو تاوایی پتانسیلی شبه‌‌‌زمینگرد شکل می­گیرند. در فاز شرقی نسبت به فاز غربی QBO جت­ها و مقادیر منفی شیو تاوایی پتانسیلی شبه‌‌‌زمینگرد در بالادست و پایین­دست ناوه­ها بیشتر تقویت می­شوند. بنابراین در فاز شرقی نسبت به فاز غربی QBO تقویت بازتاب استواسوی ناوه از عرض‌های بحرانی موجب افزایش گردش واچرخندی و نفوذ بیشتر ناوه به عرض‌های پایین­تر می­شود. در شکست چرخندی امواج نیز جت­حاره شرقی وابسته به QBO سبب تقویت جت­ها در عرض‌های میانی می­شود. بنابراین افزایش بازتاب قطب­سوی ناوه از عرض‌های بحرانی در بالادست و پایین­دست ناوه سبب تقویت گردش چرخندی ناوه در فاز شرقی می­شود. در نتیجه در فاز شرقی مؤلفه نصف­النهاری شار فعالیت موج در پایین­دست ناوه افزایش می­یابد و شکست امواج روی غرب­آسیا در فاز شرقی قوی­تر از فاز غربی صورت می­گیرد. در حالی‌که در شکست واچرخندی امواج روی غرب مدیترانه جت حاره غربی وابسته QBO سبب تقویت عرض‌های بحرانی نسبت به فاز شرقی می­شود.