ارزیابی عملکرد مدلهای CMIP5 در تحلیل فراوانی دو متغیره مفصل-مبنای ویژگیهای خشکسالی در بخش جنوبی حوضه آبریز کارون
نویسندگان
1 استادیار، پژوهشکده اقلیم شناسی و تغییر اقلیم، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، مشهد، ایران
2 استادیار، پژوهشکده اقلیم شناسی و تغییر اقلیم، پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، مشهد، ایران
doi
10.22059/jesphys.2022.326320.1007333چکیده
تجزیهوتحلیل احتمالی وقایع خشکسالی در مدیریت و برنامهریزی مناسب سیستمهای منابع آب نقش مهمی دارد. بهطور خاص، برآورد دورههای بازگشت این پدیده میتواند اطلاعات مفیدی برای استفاده مناسب از آب در شرایط خشکسالی فراهم کند. در این مطالعه، توانمندی دو مدل سری CMIP5 در شبیهسازی ویژگیهای احتمالاتی توأم شدت و مدت این بلیه با استفاده از مفصل مورد بررسی قرار گرفته و تحلیل فراوانی دو متغیره مفصل-مبنا بر حسب شدت و مدت SPEI3 برای دوره پایه و دوره آتی در بخش جنوبی حوضه کارون انجام شده است. رویداد خشکسالی در سری SPEI3 بهصورت تعدادی متوالی از این رویداد در فواصل زمانی که مقادیر SPEI کمتر از 1- است تعیین شد. پس از شناسایی خشکسالی، چندین ویژگی مانند شدت، مدت، سختی و... را میتوان تعیین کرد. از توابع مفصل و توزیعهای حاشیهای برای محاسبه دورههای بازگشت توأم شدت و مدت به دو صورت "و" و "یا" استفاده و تأثیرات تغییر اقلیمی بر ویژگیهای خشکسالی آینده با استفاده از دو مدل اقلیم (HadGEM2-es و IPSL-CM4-MR) تحت سناریوهای RCP8.5 و RCP4.5 طی دوره 2050-2021 ارزیابی شد. نتایج نشان داد که توابع فرانک (ایستگاهی) و گامبل (CRU و دو مدل اقلیمی) بهترین انتخاب برای برازش بر مقادیر مدت و شدت استخراجشده از سری SPEI-3 بودند. مدل HadGem توانمندی خوبی را در شبیهسازی رفتار احتمالاتی توأم خشکسالی طی دوره پایه نشان داد. همچنین پیشنگریها نشان داد اهواز در آینده نزدیک در مقایسه با دوره پایه تحت دو سناریو، خشکسالیهای شدیدتری بهویژه در شبیهسازی مدل HadGEM2-es تجربه خواهد کرد.