اثر نانومحرکها بر بیان ژنهای دخیل در زیست ساخت آلکالوئیدهای شقایق شرقی (Papaver orientale L.)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
2 استادیار، پژوهشکده کشاورزی هسته ای، پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای، سازمان انرژی اتمی ایران، کرج
3 استاد، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
4 استادیار، گروه زراعت و اصلاح نباتات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران
5 استادیار، گروه نانوتکنولوژی، پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، کرج
doi
10.22059/ijfcs.2020.256665.654466چکیده
خصوصیات دارویی گیاهان خانواده خشخاش، مربوط به قابلیت تولید آلکالوئیدهای بنزیل ایزوکوئینولین (BIAs) است. آلکالوئیدهای BIA گروه متنوعی از ترکیبات نیتروژن دار هستند که پراکنش محدودی در بین گیاهان دارند. این آلکالوئیدها علاوه بر خاصیت دارویی، در مکانیسم دفاعی گیاه نقش بسیار مهمی ایفا میکنند. در این پژوهش، اثر محرک (الیسیتور)های نانوذره نقره سبز و نقره شیمیایی، نانولولههای کربنی، گرافن با پوشش نانوذره نقره شیمیایی و همچنین اثر ترکیبی گرافن و نانوذره نقره سبز بر میزان بیان نسبی ژنهای مسیر زیستساخت (بیوسنتز) بنزیلایزوکوئینولین آلکالوئیدها (DBOX ،COR وT6ODM ) در دروایهی (سوسپانسیون) یاختهای Papaver orientale L. با غلظت 50 میلیگرم در لیتر در دو زمان ۴۸ و ۷۲ ساعت پس از اعمال محرک (الیسیتور) مورد بررسی قرار گرفت. تحت تأثیر این محرکها، بیان نسبی ژنها به شدت تغییر کرد، بهطوریکه در هر دو ژن COR و DBOX بیشترین میزان بیان نسبی در ۴۸ ساعت پس از تیمار گرافن با پوشش نانوذره نقره شیمیایی، بهترتیب 96/57 و 34/8 بهدست آمد. در ژنT6ODM بیشترین بیان نسبی مربوط به تیمار محرک ترکیبی گرافن به همراه نانوذره نقره سبز، به میزان 77/45 برابر بود. نتایج حاصل از این پژوهش حاکی از آن است که محرکهای مختلف، تأثیرات متفاوتی بر میزان ژنهای دخیل در زیستساخت آلکالوئیدهای این گیاه دارند. این محرکها بسته به میزان سمیت و مسیرهای سیگنالینگی که در سلول فعال میکنند، بیان ژنهای دخیل در زیست ساخت آلکالوئیدها را تحت تأثیر خود قرار دادند.