بررسی راهبردهای کاهش فقر در روستاهای مناطق عشایری (مطالعه موردی: شهرستان باروق)

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزشی برنامه ریزی روستایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دکتری گروه آموزشی برنامه ریزی روستایی، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
چکیده

مقدمه:  فقر از دیرباز از بزرگترین مشکلات جوامع بشری بوده و واقعیتی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی است که و در حال حاضر نیز جامعه، علی­رغم تحولات بسیار عظیمی که در زمینه­های مختلف علوم روی‌داده، با آن روبرو می­باشد و از اصلی­ترین دغدغه­های برنامه­ریزان در مناطق روستایی در جهت نیل به توسعه پایدار به شمار می­رود.هدف پژوهش:  مهمترین هدف این پژوهش بررسی راهبردها کاهش فقر در روستاهای مناطق عشایری شهرستان باروق می­باشد. روش ­شناسی تحقیق: از نظر هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت و روش توصیفی-تحلیلی و برای گردآوری داده­ها و اطلاعات از روش­های کتابخانه­ای و میدانی استفاده شد. در این پژوهش با انجام 19 مصاحبه نیمه­ساختار یافته مهمترین قوت­ها، ضعف­ها، تهدید­ها و فرصت­های شهرستان باورق شناسایی و سپس برای وزن‌دهی و رتبه‌بندی به هر کدام از عوامل داخلی و خارجی در ماتریس SWOT از نظرات 12 نفر و برای اولویت بندی نهایی راهبردها از نظرات 17 نفر از جامعه آماری استفاده شد. برای تجزیه‌وتحلیل داده­ها و اطلاعات از تحلیل SWOT و ماتریس برنامه­ریزی راهبردی کمی (QSPM) استفاده گردید.  قلمروجغرافیایی پژوهش: قلمرو جغرافیایی این پژوهش شهرستان باروق از توابع استان آذربایجان غربی است.یافته ­ها و بحث: در شهرستان باروق راهبردهای سرمایه‌گذاری و توسعه صنایع پایین دست معدن و پتروشمی و برندسازی صنایع­دستی با میزان جذابیت 71/2 درصد، ایجاد و توسعه کسب و کارهای کوچک روستایی در بخش­های اقتصادی (خدماتی، کشاورزی، صنعتی) با میزان 21/2، توسعه گردشگری باروق با تأکید بر بوم­گردی با استفاده از تسهیلات دولتی و مشارکت بخش خصوصی با میزان 11/2 و تکمیل پروژه میانگذر میاندوآب به سرچم و در جهت توسعه گردشگری و دسترسی فضایی با میزان 05/2 درصد به­عنوان مهمترین راهبردها شناخته شدند.نتایج: نتایج نشان داد، توسعه صنایع پایین دست معدن و پتروشمی و برندسازی صنایع­دستی، ایجاد و توسعه کسب و کارهای کوچک، توسعه گردشگری با تأکید بر توسعه خانه­های بوم­گردی و ایجاد و توسعه کارگاه­های فرآوری محصولات دامی (لبنیاتی) و توسعه دامپروری مهمترین راهبردهای کاهش فقر در مناطق روستایی و عشایری شهرستان باروق به شمار می­روند.