ارزیابی عملکرد دانه و پایداری آن در ژنوتیپهای گندم نان در مناطق شور ایران
نویسندگان
1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی ، زابل، ایران
2 محقق- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان، سازمان تحقیقات، اموزش و ترویج کشاورزی اصفهان، ایران
3 عضو هیئت علمی- موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات ، اموزش و ترویج کشاورزی ، کرج، ایران
4 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی ، یزد، ایران
5 محقق- مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمان، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی ، کرمان، ایران
6 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان جنوبی، سازمان تحقیقات ، آموزش و ترویج کشاورزی، بیرجند، ایران
doi
10.22059/ijfcs.2020.290344.654649چکیده
بهمنظور شناسایی ژنوتیپهای پر محصول و پایدار گندم نان برای مناطق شور کشور، 17 ژنوتیپ برتر به همراه سه رقم شاهد متحمل به شوری (افق، نارین و سیستان)، در پنج منطقه بیرجند، یزد، زابل، اصفهان و کرمان، به مدت دو سال زراعی (1395-97) تحت شرایط تنش شوری مورد ارزیابی قرار گرفتند. در تمام مناطق، آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. نتایج واریانس مرکب نشان داد که اثر متقابل سال × مکان × ژنوتیپ برای عملکرد دانه معنیدار بود. بهمنظور ارزیابی دقیقتر اثر متقابل و بررسی وضعیت ژنوتیپها از لحاظ پایداری عملکرد دانه، تجزیه AMMI انجام شد و برخی از آمارهها پارامتری و ناپارامتری پایداری محاسبه شد. بر اساس نتایج بای پلات AMMI2 و مقادیر هر یک آمارههای پایداری، ژنوتیپهای G1، G2، G3، G6، G9، G10 و G20 بهعنوان ژنوتیپهای پایدار شناخته شدند. نتایج تجزیه همبستگی نشان داد که در بین تمام آمارههای پایداری، تنها ASV رابطه مثبت و معنیدار با عملکرد دانه داشت. بهطورکلی و بر اساس نتایج به دست آمده، ژنوتیپ G9 نسبت به ارقام شاهد (G1، G2 و G3) و سایر ژنوتیپها، دارای بالاترین عملکرد دانه (60/4 تن در هکتار) بود؛ از اینرو این ژنوتیپ میتواند به عنوان یک رقم پر محصول و پایدار برای کشت در مناطق مستعد شوری انتخاب و معرفی شود.
