شناسایی کانون‌های داخلی برداشت گردوغبار و مسیرهای انتقال آن در استان هرمزگان (مطالعه موردی: منطقه کوهستک تا بندرعباس)

نویسندگان

1 استادیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان آموزش، تحقیقات و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

2 استادیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان آموزش، تحقیقات و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

3 دانشیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان آموزش، تحقیقات و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

doi
10.22059/jesphys.2021.316614.1007275
چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی کانون‌های داخلی تولید گردوغبار در منطقه حدفاصل بندرکوهستک تا بندرعباس در استان هرمزگان است. داده‌های مورد استفاده شامل: کدهای هواشناسی ایستگاه‌های همدیدی منطقه، تصاویر ماهواره‌ای مودیس و برداشت‌های میدانی می‌باشد. روش مورداستفاده مبتنی‌بر مطالعات میدانی، تکنیک‌های دورسنجی و مدل­سازی اقلیمی است که در این راستا از چهار الگوریتم بارزسازی TDI، Ackerman، NDDI، TIIDI و مدل Hysplit استفاده شده است. نتایج ارزیابی شاخص‌های مورداستفاده در بارزسازی گردوغبار منطقه بیانگر کارایی بهتر الگوریتم TDI است. نتایج بارزسازی همچنین نشان داد که کانون‌های برداشت و تولید گردوغبار متعددی در منطقه وجود دارند که این کانون‌ها در گستره وسیعی از منطقه موردمطالعه پراکنش دارند. پس از شناسایی کانون­های گردوغبار منطقه، با استفاده از نقشه­های تهیه شده و مطالعات میدانی مشخص شد که سه واحد رسوبات دشت‌های سیلابی (Qal3)، رسوبات خاکریزهای طبیعی (Qal2) و تلماسه‌های ساحلی (Qdune)، بیشترین نقش را در تولید گردوغبار منطقه به­عهده دارند. مسیریابی حرکت طوفان گردوغبار با استفاده از مدل انتشار لاگرانژی ذرات HYSPLIT نشان داد که سه مسیرکلی ورود طوفان‌های گردوغبار به منطقه وجود دارد که شامل مسیر شمال­شرقی، مسیر غربی و مسیر ‌جنوب­غربی می‌باشند. همچنین بر اساس نتایج مدل، مشخص شد که ادامه حرکت طوفان در منطقه در مسیرهای متفاوتی بوده که مسیر شمال و شمال‌شرقی با 30 درصد، مسیر جنوبی 25 درصد و مسیر شرقی 20 درصد از مجموع رخدادهای دوره مطالعاتی 2000 تا 2018 را شامل می­شود.