گردش کلی جو در اطلس و آرام شمالی و ارتباط آن با توسعه و تقویت واچرخندهای جنبحاره آزورز و هاوایی
نویسندگان
1 استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 استادیار، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استاد، گروه جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22059/jesphys.2021.318963.1007291چکیده
در این پژوهش بهمنظور شناخت ارتباط گردش کلی جو با توسعه و تقویت واچرخندهای جنبحاره آزورز وهاوایی، تحلیل همدیدی-دینامیکی از وضعیت اقلیمشناختی گردش هادلی و گردش مداری (واکر) در حوزه اطلس و آرام شمالی بهعمل آمده است. از روش تابع جریان جرم برای کمیسازی گردش نصفالنهاری و مداری بهره گرفته شده است. دادههای موردنیاز، شامل میانگین ماهانه مؤلفه نصفالنهاری باد، سرعت قائم در دستگاه فشاری (اُمگا) و واگرایی باد افقی از نسخه ERA5، دادههای بازتحلیل مرکز پیشبینی میانمدت وضع هوا (ECMWF) دریافت شدهاند. الگوی گردش نصفالنهاری میانگین نشان داد که انتقال جرم در تابستان نیمکره شمالی بهسمت نیمکره جنوبی صورت میگیرد و گردش هادلی نمیتواند بیشینه فعالیت واچرخندهای جنبحاره را تفسیر و توجیه کند. در حالیکه الگوی گردش نصفالنهاری در سطح مقطعهای کوچکتری در شرق اقیانوسها، نشان داد که گردش هادلی نقش مهمی در انتقال جرم به جنبحاره نیمکره شمالی بازی میکند. براساس نتایج تحقیق، گردش هادلی در شرق اقیانوسها، گردش مداری (واکر) ناشی از گرمای نهان آزاد شده در غرب اقیانوسها و گردش حاصل از گرمایش بر روی خشکیهای شرق اقیانوسها نقش مهمی در انتقال جرم به جناح شرقی واچرخندهای جنبحاره دارند. فرایندهای مذکور در شکلگیری بادهای شدید شمالی در شرق اقیانوسها و بادهای بسامان در منطقه حاره و در نتیجه آن، توسعه و تقویت واچرخندهای جنبحاره مؤثر هستند.
