پیشنگری دورههای خشک و مرطوب متوالی در ایران مبتنیبر برونداد همادی مدلهای تصحیح شده اریبی CMIP6
نویسندگان
1 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 پژوهشگر پسا دکتری، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22059/jesphys.2021.319270.1007295چکیده
تغییر اقلیم میتواند شدت و فراوانی رخدادهای فرین اقلیمی مرتبط با بارش را در آینده تغییر داده و فشار بیشتری بر دسترسی به منابع آب ایجاد کند. این مطالعه به پیشنگری بلندمدت روزهای خشک (CDD) و مرطوب (CWD) متوالی ایران پرداخته است. برای این منظور از دادههای بارش 41 ایستگاه همدید کشور و برونداد بارش پنج مدل منتخبCMIP6 شامل GFDL-ESM4, IPSL-CM6A-LR, MPI-ESM1-2-HR, MRI-ESM2-0, UKESM1-0-LL در دوره تاریخی (2014–1975) و دو دوره آینده (2060-2021 و 2100-2061) تحت سناریوهای مبتنیبر مسیرهای اجتماعی و اقتصادی (SSPs) استفاده شد. برای درستیسنجی برونداد بارش مدلهای منتخب از سنجههای آماری r، RMSE، MBE و جدول توافقی مهارتی (ROC) استفاده شد؛ سپس روزهای خشک و مرطوب متوالی با استفاده از شاخصهای CDD و CWD کارگروه ETCCDI محاسبه شد. نتایج درستیسنجی مدل های منفرد نشان داد از بین پنج مدل CMIP6، مدل IPSL-CM6A-LR دارای بیشینه کمبرآوردی و UKESM1-0-LL بیشینه بیش برآوردی برای بارش ایران است. پس از بررسی مهارت فردی مدلها یک مدل همادی با بهکارگیری روش میانگین وزنی مستقل (IWM) ارائه شد. امتیاز مهارتی پس از ایجاد مدل همادی چندگانه (MME) بهبود قابلملاحظهای یافت. نتایج این مطالعه شواهدی را ارائه میدهد که بیهنجاری دورههای خشک متوالی بهعنوان یک نمایه استاندارد برای خشکسالیهای کوتاهمدت تحت شرایط تغییر اقلیم در ایران افزایشی است. بیشترین افزایش روزهای خشک متوالی در ایران با حداکثر 4/26 روز تحت سناریوی SSP5-8.5 در دوره 2100-2061 در حوضههای آبخیز دریای خزر و دریاچه ارومیه خواهد بود.