پیش‌نگری دوره‌های خشک و مرطوب متوالی در ایران مبتنی‌بر برونداد همادی مدل‌های تصحیح شده اریبی CMIP6

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 پژوهشگر پسا دکتری، گروه جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22059/jesphys.2021.319270.1007295
چکیده

تغییر اقلیم می‌‌‌تواند شدت و فراوانی رخدادهای فرین اقلیمی مرتبط با بارش را در آینده تغییر داده و فشار بیشتری بر دسترسی به منابع آب ایجاد کند. این مطالعه به پیش­نگری بلند‌‌مدت روزهای خشک (CDD) و مرطوب (CWD) متوالی ایران پرداخته است. برای این منظور از داده­های بارش 41 ایستگاه همدید کشور و برونداد بارش پنج مدل منتخبCMIP6  شامل GFDL-ESM4, IPSL-CM6A-LR, MPI-ESM1-2-HR, MRI-ESM2-0, UKESM1-0-LL در دوره تاریخی (2014–1975) و دو دوره آینده (2060-2021 و 2100-2061) تحت سناریوهای مبتنی‌بر مسیرهای اجتماعی و اقتصادی (SSPs) استفاده شد. برای درستی‌‌سنجی برونداد بارش مدل‌های منتخب از سنجه­های آماری r، RMSE، MBE و جدول توافقی مهارتی (ROC) استفاده شد؛ سپس روزهای خشک و مرطوب متوالی با استفاده از شاخص­های CDD و CWD کارگروه ETCCDI محاسبه شد. نتایج درستی‌‌سنجی مدل های منفرد نشان داد از بین پنج مدل CMIP6، مدل IPSL-CM6A-LR دارای بیشینه کم‌برآوردی و UKESM1-0-LL بیشینه بیش برآوردی برای بارش ایران است. پس از بررسی مهارت فردی مدل­ها یک مدل همادی با به‌کارگیری روش میانگین وزنی مستقل (IWM) ارائه شد. امتیاز مهارتی پس از ایجاد مدل همادی چندگانه (MME) بهبود قابل‌ملاحظه­ای یافت. نتایج این مطالعه شواهدی را ارائه می­دهد که بی­هنجاری دوره­های خشک متوالی به‌عنوان یک نمایه استاندارد برای خشکسالی­های کوتاه‌مدت تحت شرایط تغییر اقلیم در ایران افزایشی است. بیشترین افزایش روزهای خشک متوالی در ایران با حداکثر 4/26 روز تحت سناریوی SSP5-8.5 در دوره 2100-2061 در حوضه­های آبخیز دریای خزر و دریاچه ارومیه خواهد بود.