بررسی و مقایسه سرعت روایت در دو حکایت از مثنوی معنوی با مآخذ آنها براساس نظریه روایت شناسی جرالد پرینس
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی گرایش غنایی، دانشگاه شیراز
2 استاد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز
doi
10.22124/naqd.2019.3267چکیده
این مقاله سرعت روایت را در دو حکایت از مثنوی معنوی با مآخذ آنها براساس نظریه روایتشناسی جرالد پرینس مقایسه میکند. هدف ما، بررسی علل انواع سرعتهای روایی است که جهان رویدادهای روایتشده را میسازند. با این مقایسه درمییابیم که مـآخذ حکایتهای مولوی، بهویژه روایتهای منثور، گزارههای روایی کمتری دارند و از دستههای سرعت روایت صحنه و چکیده بهعنوان ابزاری برای حفظ سخنان مشایخ و آموزش غیرمستقیم آموزههای اخلاقی و عرفانی این سخنان بهره میبرند؛ درنتیجه حکایتهای بدون پیرایش آنها نیز سرعتهای روایی تند، کم و بیش تند و متعادل روبهتند دارند. مولوی با بهرهگیری مستقیم از معارف و اندیشههای موجود در گفتمان ایرانی- اسلامی و انواع شگردهای روایی مانند تداعی معانی، درج، راوی مداخلهگر، راوی ناموثق و غیره، روایتهای برهنه و تند را آماده پذیرش انواع دستههای پنجگانه سرعت روایت و سرعتهای روایی خیلی کند و کند میکند که از نظر زیباییشناختی متنوعتر، کاملتر و لذتبخشتر است.