تعیین توپوگرافی موهو با استفاده از مدل‌سازی پیشرو تعاملی داده‌های گرانی‌سنجی

نویسندگان

1 استاد، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه هامبورگ، هامبورگ، آلمان

doi
10.22059/jesphys.2021.310962.1007252
چکیده

ناپیوستگی موهو به مرز بین پوسته و گوشته بالایی اطلاق می­شود که تفاوت بین دو محیط را با تغییرات در سرعت لرزه ای، چگالی، ساختار شیمیایی و مواد تشکیل‌دهنده آشکار می­سازد و تخمین عمق و بررسی تغییرات جانبی آن یکی از اهداف مهم مطالعات ژئوفیزیکی است. هدف از مطالعه حاضر، تخمین عمق و توپوگرافی ناپیوستگی موهو در محدوده جنوب‌غربی دریای بالتیک است که در دهه­های اخیر به‌دلیل دارا بودن ساختار زمین­شناسی پیچیده ناشی از فرایندهای زمین­ساختی مختلف، یکی از مناطق بسیار جذاب برای پژوهشگران علوم زمین بوده است. در این مطالعه تلاش شده تا با ادغام نتایج حاصل از مطالعات پیشین، داده‌های اندازه­گیری شده جدید در منطقه و همچنین مدل­های منطقه­ای با تفکیک‌پذیری محدود به‌همراه مدل‌سازی پیشروی تعاملی داده­های گرانی، مدل سه‌‌بعدی و یکپارچه­ای از ساختارهای پوسته و گوشته­ بالایی تهیه شده و توپوگرافی موهو در مرز بین پوسته پایینی و گوشته بالایی مدل‌سازی شود. این مدل شامل لایه­های رسوبی، پوسته بالایی، پوسته پایینی و قسمتی از گوشته لیتوسفری است که اطلاعاتی نظیر ضخامت پوسته، توپوگرافی موهو و گسترش لایه پر­سرعت پوسته پایینی در منطقه را شامل می­شود. داده­های مورد استفاده ترکیبی از داده­های گرانی دریایی، زمینی و مدل EGM2008 است. نتایج به‌دست آمده حاکی از وجود پوسته کریستالین نسبتاً ضخیمی در منطقه است. عمق موهو در این منطقه بین 26 تا 42 کیلومتر متغیر است و گذار از پوسته پالئوزوئیک حوزه اروپای مرکزی به پوسته پرکامبرین کراتون شرق اروپا و سپربالتیک در محدوده زون تورنکوئیست رخ می­دهد.