تعیین توپوگرافی موهو با استفاده از مدلسازی پیشرو تعاملی دادههای گرانیسنجی
نویسندگان
1 استاد، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استاد، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه هامبورگ، هامبورگ، آلمان
doi
10.22059/jesphys.2021.310962.1007252چکیده
ناپیوستگی موهو به مرز بین پوسته و گوشته بالایی اطلاق میشود که تفاوت بین دو محیط را با تغییرات در سرعت لرزه ای، چگالی، ساختار شیمیایی و مواد تشکیلدهنده آشکار میسازد و تخمین عمق و بررسی تغییرات جانبی آن یکی از اهداف مهم مطالعات ژئوفیزیکی است. هدف از مطالعه حاضر، تخمین عمق و توپوگرافی ناپیوستگی موهو در محدوده جنوبغربی دریای بالتیک است که در دهههای اخیر بهدلیل دارا بودن ساختار زمینشناسی پیچیده ناشی از فرایندهای زمینساختی مختلف، یکی از مناطق بسیار جذاب برای پژوهشگران علوم زمین بوده است. در این مطالعه تلاش شده تا با ادغام نتایج حاصل از مطالعات پیشین، دادههای اندازهگیری شده جدید در منطقه و همچنین مدلهای منطقهای با تفکیکپذیری محدود بههمراه مدلسازی پیشروی تعاملی دادههای گرانی، مدل سهبعدی و یکپارچهای از ساختارهای پوسته و گوشته بالایی تهیه شده و توپوگرافی موهو در مرز بین پوسته پایینی و گوشته بالایی مدلسازی شود. این مدل شامل لایههای رسوبی، پوسته بالایی، پوسته پایینی و قسمتی از گوشته لیتوسفری است که اطلاعاتی نظیر ضخامت پوسته، توپوگرافی موهو و گسترش لایه پرسرعت پوسته پایینی در منطقه را شامل میشود. دادههای مورد استفاده ترکیبی از دادههای گرانی دریایی، زمینی و مدل EGM2008 است. نتایج بهدست آمده حاکی از وجود پوسته کریستالین نسبتاً ضخیمی در منطقه است. عمق موهو در این منطقه بین 26 تا 42 کیلومتر متغیر است و گذار از پوسته پالئوزوئیک حوزه اروپای مرکزی به پوسته پرکامبرین کراتون شرق اروپا و سپربالتیک در محدوده زون تورنکوئیست رخ میدهد.