مطالعه و صحت‌سنجی داده‌‌های VLF/LF دریافتی در ایستگاه گیرنده پیش‌نشانگری موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه زلزله‌شناسی، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 استادیار، گروه فیزیک فضا، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه فیزیک زمین، مؤسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22059/jesphys.2021.314417.1007263
چکیده

ازجمله اقدامات صورت‌گرفته برای پیش‌نشانگری زمین‌لرزه می‌‌توان به بررسی فعالیت‌های تکتونیکی صفحات پوسته زمین، بررسی تغییرات سرعت امواج درونی زمین در منطقه زلزله، نصب سنسور در کف اقیانوس‌ها، رصد گسل‌‌های فعال توسط ماهواره و استفاده ازفرکانس شیفت داپلر در ماهواره و مطالعه امواج الکترومغناطیسی در باند‌‌های فرکانسی مختلف از جمله (VLF، ۳ تا ۳۰ کیلوهرتز) و (LF، ۳۰ تا ۳۰۰ کیلوهرتز) اشاره کرد. بررسی تغییرات ویژگی‌های امواج LF/VLF ازقبیل دامنه، فاز، بررسی جابه‌جایی‌‌های زمانی و مکانی سیگنال درطی مسیر انتقال از فرستنده تا گیرنده مواردی است که از سال ۱۹۹۵ و پس از زمین‌لرزه کوبه ژاپن، به‌طور جدی‌‌تری دنبال شد و امروزه با کامل‌ترشدن این تحقیقات نتایج بسیارخوبی در مورد ارتباط تغییرات سیگنال رادیویی منتشر شونده در محدوده زلزله با ناهنجاری‌‌های یون‌سپهر ناشی از فعالیت‌‌های ژئوشیمیایی قبل از زلزله به‌دست آمده است. در این تحقیق سیگنال‌های LF/VLF دریافت شده توسط ایستگاه تهران در سال ۲۰۱۹  مورد تجزیه‌وتحلیل کوتاه‌مدت، بلندمدت و فصلی قرار گرفته و ویژگی‌‌های آنها بانمودارهای تغییرات روزانه و میانگین ماهیانه چگالی الکترون یون‌سپهر برحسب زمان که در طول مسیر انتشار سیگنال ازطریق مدل تجربی IRI به‌دست می‌‌آید، مطابقت داده شده است. داده‌‌های سیگنال‌‌های دریافتی مورد صحت‌سنجی قرار گرفته و با بررسی تغییرات دامنه سیگنال، میزان چگالی بارالکترون و وضعیت لایه تحتانی یون‌سپهر (لایه D) درطول مسیر انتشار امواج در این تحقیق موردمطالعه قرار گرفت. با توجه به نتایج به‌دست آمده، عملکرد دستگاه گیرنده رادیویی مؤسسه ژئوفیزیک مورد تأیید قرار گرفت.