بازتولید مناسبات سلطه در رمان شوهرآهوخانم
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه هرمزگان
2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه هرمزگان
doi
10.22124/naqd.2018.2804چکیده
رمان شوهر آهوخانم به عنوان یکی از نخستین آثار فمینیستی در گفتمان ادبیات داستانی معاصر مقبولیت یافتهاست. در مقاله حاضر با توجه به مفهوم «ایدئولوژی» نزدیک به خوانشهای مارکسیستی، رمان پیشگفته مورد واکاوی قرار گرفتهاست. نتایج حاصل از دریافت و تشریح این اثر بیانگر این مسأله است که داستان صرفنظر از لایه بیرونی که سعی در نمایش و القای نوعی فمینیسم پیشرو دارد، در لایههای زیرین متأثر از مردسالاری به عنوان یک ساختار کلان اجتماعی و در تحلیل نهایی ابزاری است ایدئولوژیک در دست این نهاد مسلط برای تکرار و بازتولید منطق سلطه. کنشهای آهوخانم به عنوان قهرمان داستان و شکلدهنده بنمایه فمینیسم در داستان، بهگونهای پیش رفتهاست که کمترین تنش و اصطکاک با ارزشهای نظام مردسالار ایجاد کند؛ در حقیقت مردسالاری به عنوان نیروی پیشبرنده متن در یک سناریوی هوشمندانه و دقیق، ضمن کتمان روابط سلطه، این متن را بهگونهای هدایت کردهاست که پشتیبانی از قهرمان اصلی داستان که در واقع امر، قهرمانی پوشالین بیش نیست در تحلیل و جمعبندی منتقدین، با نوعی سوءبرداشت، به قرائتهای فمینیستی منجر شدهاست. اما در این نوشتار با برملا شدن کارکرد ایدئولوژی سویه پنهان متن آشکار شدهاست که ناظر بر استمرار سلطه مردسالاری است.