مدلولات تربیت عقلانی در هندسه معرفتشناختی ابو حامد غزالی و صدرالمتالهین
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، پردیس خودگردان دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران.
2 نویسنده مسئول: استاد، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران.
3 دانشیار، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران.
doi
چکیده
هدف پژوهش حاضر، تحلیل تطبیقی بنیانهای معرفتشناختی بر اساس دیدگاههای غزالی و ملاصدرا و استنتاج مدلولات آن در حوزهی تربیت عقلانی با تأکید بر اهداف، اصول و روشهای تربیتی آن است. یافتههای حاصل حاکی از این است که نخست هر دو صاحبنظر در زمینه امکان کسب معرفت شناخت حقایق جهان هستی را برای همهی انسانها میسر میدانند. همچنین با توجه به نظراتی که پیرامون منابع معرفتی که هر یک ارائه میدهند بهتبع آن روشهای کسب معرفتی گوناگونی پیشنهاد دادهاند. با توجه به این مبانی، مدلولات تربیت عقلانی در قالب اهداف، اصول و روشهای تربیتی قابل استخراج است. برخی از اهداف از دیدگاه غزالی عبارتاند از: منطبق بودن علوم با واقعیات، گذر از معرفت عقلانی به معرفت وحیانی و...برخی از اصول عبارتاند از: تحصیل معرفت وحیانی، تکیه بر شواهد علمی، خودشناسی و خلوتگزینی، و.... پارهای از روشهای تربیتی شامل: علمآموزی، الگوسازی، مشورت با خردمندان، غفلت زدایی و... پارهای اهداف ازنظر ملاصدرا عبارتاند از: تلاش در جهت عروج نفس به عالم عقل، ارتحال از عالم عین به عالم علم، ارائه علوم بر اساس سلسلهمراتب؛ و بعضی از اصول تربیت عقلانی عبارتاند از: اندیشه ورزی و تعقل، کمال یابی، تکیه بر شهودگرایی در آموزش معارف و... . برخی از روشهای تربیتی شامل: اشتداد وجودی (صیرورت)، پرهیز از سطحینگری و آیندهنگری، تکیه بر شهودگرایی و پرهیز از تجربهگرایی محض، توجه به روششناختیهای مختلف مطالعات علمی و تکیه بر دروس مفاهیم کانونی.