رویکردی تحلیلی– استنتاجی برای تدوین الگوی تربیت زیستمحیطی با تکیه بر آموزههای قرآن کریم
نویسندگان
1 نویسنده مسئول: استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 استادیار، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی، روانشناسی و زبانهای خارجی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
3 دانشجوی دکتری، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی، روانشناسی و زبانهای خارجی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
doi
چکیده
در این مقاله در چارچوب یک رویکرد تحلیلی- استنتاجی، الگویی مفهومی برای تربیت زیستمحیطی بر اساس آموزههای قرآن کریم ارائه خواهد شد. بدین منظور در گام نخست، ازمنظر قرآن کریم و با استناد به مجموعهای از تفاسیر معتبر، انسان موجودی دارای اختیار، عقل، فطرت، واجد هویت جمعی و توأمان برخوردار از ابعاد جسمانی و روحانی توصیف شده است و طبیعت نیز با اوصافی همچون آیت هستی، مسخر انسان، قدسیت، حیاتبخش بشر و مجموعهای قانونمند و منظم معرفی میشود. همین توصیفات متعاقباً مبنای تدوین یک الگوی تربیتی با محوریت محیطزیست قرار خواهد گرفت. مؤلفههای این الگوی تربیتی به ترتیب مشتمل بر مبانی، اهداف، اصول و روشها هستند. بدین ترتیب که در ابتدا برگرفته از توصیفات فوقالذکر، پنج گزاره بهعنوان مجموعه مبانی تربیتی استنتاج میشود. آنگاه برای هر یک از این مبانی پنجگانه به تفکیک، یک هدف، یک اصل و یک یا چند روش تربیتی ارائه میشود. درواقع الگوی تربیتی معرفیشده در این مقاله بر پایه تناظر و توالی منطقی این مبانی، اهداف، اصول و روشها در طول یکدیگر بنا نهاده شده است. الگوی تربیتی پیشنهادشده در اینجا معطوف بهتمامی مبادی تربیتی یعنی شناختی، گرایشی و ارادی است. این الگو منطقاً میتواند شرایطی را به وجود آورد که رابطه انسان با طبیعت تنظیم شود و نهایتاً منجر به آبادانی و صیانت از آن شود. ازاینرو میتوان انتظار داشت که یافتههای پژوهش حاضر، در نظامات رسمی تعلیموتربیت کشور و ایضاً در حوزه فرهنگ عمومی مورداستفاده تصمیمسازان واقع شود.
