بررسی محاسباتی اثر استخلاف‌ بر فیلیسیتی و پایداری کاربن‌های 3،1-دواستخلافی‌دی-فسفول-2-ایلیدن و 3،1-دی‌آریل‌دی‌فسفول-2-ایلیدن‌ بر پایه نظریه تابعی چگالی

نویسندگان

1 گروه شیمی، مجتمع آموزش عالی نهاوند، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 گروه شیمی کاربردی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ملایر، صندوق پستی 95863-65719، ملایر، ایران

3 گروه شیمی کاربردی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ملایر، صندوق پستی 95863-65719، ملایر، ایران

4 گروه شیمی کاربردی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ملایر، صندوق پستی 95863-65719، ملایر، ایران

doi
10.22036/cr.2024.471747.1257
چکیده

ددر این مقاله، اثر استخلاف‌های گوناگون بر فیلیسیتی و پایداری کاربن‌های 3،1-دواستخلافی-دی‌فسفول-2-ایلیدن‌ و 3،1-دی‌آریل‌‌دی‌فسفول-2-‌ایلیدن‌ بر پایه محاسبات نظریه تابع چگالی در فاز گاز و حلال مورد ارزیابی قرار گرفت. برای به‌دست آوردن مقیاس فیلیسیتی، شاخص‌ الکترون‌دوستی کل و برای بررسی پایداری، پارامترهای اختلاف انرژی بین حالت‌های یکتایی-سه‌تایی و انرژی هیدروژن‌دار شدن، انرژی واکنش ایزودسمیک و اختلاف انرژی بین سطوح HOMO و LUMO محاسبه شده و سپس نتایج با یکدیگر مورد مقایسه قرار گرفتند. بررسی‌ها نشان می‌دهند، در هر دو فاز، برای 3،1-دواستخلافی دی‌فسفول-2-ایلیدن‌ها‌، (در حالت یک‌تایی) گونه دارای گروه NO2 بالاترین مقدار الکترون‌دوستی و کمترین میزان پایداری و گونه دارای گروه t-Bu بیشترین مقدار هسته‌دوستی و بالاترین میزان پایداری را دارند. در مورد 3،1-دی-آریل‌‌دی‌فسفول-2-‌ایلیدن‌ها‌، گونه دارای گروه NH2 بیشترین مقدار هسته‌دوستی و گونه دارای گروه NO2 بیشترین مقدار الکترون‌دوستی را دارند. در حالت کلی، پایداری 3،1-دی‌آریل‌دی‌‌فسفول-2-‌ایلیدن‌ها بیشتر از پایداری 3،1-دواستخلافی -فسفول-2-‌ایلیدن‌ها است. همچنین برای بررسی بهتر و کامل‌تر، با استفاده از آنالیز NBO، مرتبه پیوند در این کاربن‌ها محاسبه شد. مرتبه پیوند میان اتم کربن کاربنی و فسفرها کوتاهتر از پیوند یگانه P-C می‌باشد که این موضوع نشان‌دهنده‌ الکترون‌دهی شدید فسفر است؛ به این معنا که جفت الکترون خود را در اختیار کربن کاربنی می‌گذارد.