فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ذرات معلق کوچک‌تر از 5/2 میکرون یکی از مهم‌ترین آلاینده‌های هوا هستند که از تنوع و انتشار گسترده‌ای برخوردار می‌باشند. رویدادهای گردوغبار یکی از مهم‌ترین منابع طبیعی انتشار ذرات معلق در جو می‌باشند. مطالعه‌ حاضر با هدف بررسی تراکم و پراکنش فضایی-زمانی ذرات معلق PM2.5 ناشی از رویدادهای گردوغباری در جو ایران طی دوره آماری (2019–1980) بر اساس سامانه ماهواره مبنای MERRA-2 انجام شده‌است. داده‌های مربوطه با قدرت تفکیک زمانی ماهانه، فصلی و سالانه و مکانی°625/0 × °5/0 تهیه و پس از اعمال پیش پردازش‌های لازم، بارزسازی، تجزیه‌وتحلیل شد. نتایج حاصله به خوبی بیانگر افت‌وخیزهایی در تراکم ذرات معلق PM2.5 طی سال‌های آماری مورد مطالعه‌‌است. اما به‌طور کلی تراکم ذرات معلق PM2.5 رو به افزایش بوده و روند صعودی آن به‌خصوص در سال‌های آخر دوره آماری مشاهده شد. تحلیل‌های آماری تفاوت‌های زیادی را به لحاظ زمانی و مکانی در میزان ذرات معلق PM2.5 نشان می‌دهد. در میان ماه‌های موردمطالعه، بیشترین/کمترین تراکم ذرات معلق PM2.5 به‌ترتیب در ماه‌های می، آوریل و جولای/دسامبر، ژانویه و نوامبر برآورد شد. به‌لحاظ فصلی هم بیشترین/کمترین تراکم PM2.5 در فصول تابستان/زمستان اتفاق افتاده‌است. توزیع مکانی حاکی‌از بیشترین تراکم ذرات معلق در بخش‌های جنوبی، شرقی و شمال‌شرق می‌‌باشد که بیانگر تأثیر قابل‌توجه کانون‌های محلی و فرامحلی گردوغبار بر افزایش تراکم ذرات معلق PM2.5 در این نواحی می‌باشد. تحلیل همبستگی نیز رابطه مثبت معناداری میان میزان ذرات معلق PM2.5 با دمای سطح زمین و رابطه منفی معناداری با رطوبت سطح خاک و بارش نشان داده‌است.